.png)
Hap Bilgiler
1. Zitvatorok Antlaşması
Zitvatorok Antlaşması, 1606 yılında Osmanlı Devleti ile Avusturya arasında imzalanmıştır. Bu antlaşmayla Osmanlı padişahı, Avusturya hükümdarını protokol bakımından kendisine denk kabul etmiş; böylece Osmanlı Devleti’nin Avrupa üzerindeki siyasi üstünlüğü zedelenmiştir.
2. Ferhat Paşa Antlaşması
Ferhat Paşa Antlaşması, 1590 yılında Osmanlı Devleti ile Safeviler arasında imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti doğuda en geniş sınırlara ulaşmıştır. Kafkasya ve Azerbaycan üzerindeki Osmanlı hâkimiyeti bu antlaşmayla güçlenmiştir.
3. Kasr-ı Şirin Antlaşması
Kasr-ı Şirin Antlaşması, 1639 yılında Osmanlı Devleti ile Safeviler arasında yapılmıştır. Bu antlaşma, bugünkü Türkiye-İran sınırının büyük ölçüde temelini oluşturmuştur. Osmanlı-İran mücadelelerinde sınır meselesini uzun süreli olarak düzenleyen en önemli antlaşmalardan biridir.
4. Bucaş Antlaşması
Bucaş Antlaşması, 1672 yılında Osmanlı Devleti ile Lehistan arasında imzalanmıştır. Osmanlı Devleti’nin batıda toprak kazandığı son antlaşmadır. Bu antlaşmayla Osmanlı Devleti batıdaki en geniş sınırlarına ulaşmıştır.
5. Bahçesaray Antlaşması
Bahçesaray Antlaşması, diğer adıyla Çehrin Antlaşması, 1681 yılında Osmanlı Devleti ile Rusya arasında imzalanmıştır. Bu antlaşma, Osmanlı Devleti ile Rusya arasındaki ilk resmi antlaşma olması bakımından önemlidir.
6. Hotin Seferi
Hotin Seferi, 1621 yılında II. Osman döneminde yapılmıştır. Bu sefer sırasında Yeniçeri Ocağı’ndaki disiplinsizlik açık biçimde görülmüş, Genç Osman bu nedenle Yeniçeri Ocağı’nı kaldırmayı düşünen ilk Osmanlı padişahı olmuştur.
7. Girit’in Fethi
Girit’in Fethi, 1645’te başlamış ve 1669’da tamamlanmıştır. Kuşatmanın yaklaşık 24 yıl sürmesi, Osmanlı donanmasının ve maliyesinin yıprandığını göstermektedir. Girit’in alınması Akdeniz güvenliği açısından önemli olsa da süreç Osmanlı’yı oldukça zorlamıştır.
8. Karlofça Antlaşması
Karlofça Antlaşması, 1699 yılında imzalanmıştır. Osmanlı Devleti’nin Batı’da ilk kez büyük çapta toprak kaybettiği antlaşmadır. Bu antlaşma, genel kabulde Duraklama Dönemi’nin sonu ve Gerileme Dönemi’nin başlangıcı sayılır.
9. Ekber ve Erşed Sistemi
Ekber ve Erşed sistemi, I. Ahmet döneminde getirilen veraset düzenidir. Buna göre hanedanın en yaşlı ve en olgun erkek üyesinin tahta çıkması esas alınmıştır. Taht kavgalarını azaltmayı amaçlasa da şehzadelerin yönetim tecrübesi kazanmasını zorlaştırmıştır.
10. Kafes Usulü
Kafes usulü, şehzadelerin sancaklara gönderilmeyip saray içinde yetiştirilmesidir. Bu uygulama, şehzadelerin devlet yönetimi ve taşra idaresi konusunda deneyimsiz kalmasına yol açmıştır. Sonuçta padişah otoritesi zamanla zayıflamıştır.
11. Beşik Ulemalığı
Beşik ulemalığı, “âlimin oğlu âlimdir” anlayışıyla ilmiye sınıfında makamların ailevi ayrıcalığa dönüşmesidir. Bu durum liyakat sisteminin bozulmasına, medreselerde kalitenin düşmesine ve eğitim-adalet düzeninin zayıflamasına neden olmuştur.
12. Celali İsyanları
Celali İsyanları, XVII. yüzyılda Anadolu’da yaşanan sosyal ve ekonomik temelli isyanlardır. Ağır vergiler, tımar sisteminin bozulması, asker kaçakları ve güvenlik sorunları isyanların temel nedenleridir. Bu isyanlar üretimi azaltmış ve Anadolu’da asayişi bozmuştur.
13. Büyük Kaçgun
Büyük Kaçgun, Celali İsyanları ve ağır vergiler nedeniyle köylünün toprağını terk ederek güvenli bölgelere veya şehirlere göç etmesidir. Bu olay sonucunda tarımsal üretim azalmış, vergi gelirleri düşmüş ve taşrada devlet otoritesi zayıflamıştır.
14. Tarhuncu Ahmet Paşa
Tarhuncu Ahmet Paşa, Osmanlı maliyesini düzeltmek amacıyla gelir-gider dengesine dayalı ilk modern denk bütçe denemesini hazırlamıştır. Bu girişim, Osmanlı’da mali sorunların devlet adamları tarafından fark edildiğini göstermesi bakımından önemlidir.
15. Vaka-i Vakvakiye
Vaka-i Vakvakiye, diğer adıyla Çınar Vakası, IV. Mehmet döneminde yaşanmıştır. Yeniçeriler ve sipahiler bazı devlet adamlarının öldürülmesini istemiş, öldürülen kişilerin cesetleri Sultanahmet Meydanı’ndaki çınar ağaçlarına asılmıştır.
16. Pasarofça Antlaşması
Pasarofça Antlaşması, 1718 yılında imzalanmıştır. Bu antlaşma sonrası Osmanlı Devleti, Avrupa karşısında savunmaya geçme eğilimi göstermiş ve Batı’nın üstünlüğünü daha açık biçimde fark etmiştir. Antlaşmadan sonra Lale Devri başlamıştır.
17. Lale Devri
Lale Devri, 1718 Pasarofça Antlaşması ile başlayıp 1730 Patrona Halil İsyanı ile sona ermiştir. Bu dönemde Avrupa ilk kez bilinçli biçimde örnek alınmaya başlanmış; kültür, sanat, mimari, matbaa ve diplomasi alanlarında yenilikler yapılmıştır.
18. İlk Türk Matbaası
İlk Türk matbaası, Lale Devri’nde İbrahim Müteferrika ve Sait Efendi tarafından kurulmuştur. Hattatların geçimini korumak amacıyla dini eserlerin basılması yasaklanmış, daha çok tarih, coğrafya ve dil alanındaki eserler basılmıştır.
19. Sefaretnameler
Sefaretnameler, Avrupa’ya gönderilen geçici elçilerin gözlemlerini anlattıkları raporlardır. Yirmisekiz Çelebi Mehmet’in Paris Sefaretnamesi en bilinen örneklerdendir. Bu eserler Osmanlı’nın Batı’yı tanımasında ilk ciddi kaynaklar olmuştur.
20. Prut Antlaşması
Prut Antlaşması, 1711 yılında Osmanlı Devleti ile Rusya arasında imzalanmıştır. Bu antlaşmayla Azak Kalesi geri alınmış ve Osmanlı’da kaybedilen toprakların geri alınabileceği ümidi doğmuştur. Ancak bu başarı kalıcı bir üstünlüğe dönüşmemiştir.
21. Küçük Kaynarca Antlaşması
Küçük Kaynarca Antlaşması, 1774 yılında Osmanlı Devleti ile Rusya arasında imzalanmıştır. Osmanlı tarihinin en ağır antlaşmalarından biridir. Osmanlı ilk kez savaş tazminatı ödemiş, Kırım bağımsız olmuş ve Rusya Karadeniz’de güç kazanmıştır.
22. Halifeliğin Siyasi Güç Olarak Kullanılması
Küçük Kaynarca Antlaşması ile Osmanlı padişahı, Kırım Müslümanları üzerindeki dini bağını korumaya çalışmıştır. Böylece halifelik makamı, ilk kez uluslararası bir antlaşmada siyasi-diplomatik bir araç olarak kullanılmıştır.
23. Belgrad Antlaşması
Belgrad Antlaşması, 1739 yılında Osmanlı Devleti ile Avusturya ve Rusya arasında imzalanmıştır. XVIII. yüzyıldaki son kazançlı antlaşma kabul edilir. Bu antlaşmayla Karadeniz’in Osmanlı kontrolündeki konumu son kez güçlü biçimde onaylanmıştır.
24. Daimî Kapitülasyonlar
1740 kapitülasyonları, I. Mahmut döneminde Fransa’ya verilen ayrıcalıkların sürekli hâle getirilmesidir. Fransa’nın Belgrad Antlaşması’ndaki arabuluculuğu bu ayrıcalıkların genişletilmesinde etkili olmuştur. Bu durum Osmanlı ekonomisini uzun vadede olumsuz etkilemiştir.
25. Humbaracı Ahmet Paşa
Humbaracı Ahmet Paşa, asıl adıyla Comte de Bonneval, Osmanlı ordusunu modernleştirmek için Avrupa’dan gelen önemli teknik uzmanlardan biridir. Müslüman olduktan sonra humbaracı sınıfını düzenlemiş ve askerî teknik alandaki yeniliklere öncülük etmiştir.
26. Hendesehane
Hendesehane, 1734 yılında açılmıştır. Osmanlı’da Batılı anlamda askeri teknik eğitim veren ilk mühendislik okulu kabul edilir. Bu kurum, Osmanlı modernleşmesinde askeri ve teknik eğitimin önem kazanmaya başladığını gösterir.
27. Ayanlar
Ayanlar, taşrada güç kazanan yerel nüfuz sahipleridir. Merkezi otoritenin zayıflaması, malikâne sisteminin yaygınlaşması ve devletin taşradaki kontrolünün azalması ayanların güçlenmesine neden olmuştur. Zamanla halk ile devlet arasında aracı konuma gelmişlerdir.
28. Nizam-ı Cedit
Nizam-ı Cedit, III. Selim döneminde yapılan yeniliklerin ve Avrupa tarzında kurulan yeni ordunun genel adıdır. Bu programla askeri alanda modernleşme hedeflenmiş, ordunun giderleri için İrad-ı Cedit Hazinesi oluşturulmuştur.
29. Yaş Antlaşması
Yaş Antlaşması, 1792 yılında Osmanlı Devleti ile Rusya arasında imzalanmıştır. Bu antlaşmayla Osmanlı Devleti, Kırım’ın Rusya’ya ait olduğunu resmen kabul etmiştir. Genellikle Gerileme Dönemi’nin sonu ve Dağılma Dönemi’nin başlangıcı kabul edilir.
30. Koçi Bey Risalesi
Koçi Bey Risalesi, XVII. yüzyılda Osmanlı devlet kurumlarındaki bozulmaları tespit eden en önemli ıslahat raporlarından biridir. Koçi Bey, padişaha sunduğu raporda özellikle tımar sistemi, ilmiye sınıfı, yeniçeriler ve merkezi otorite konularında çözüm önerileri sunmuştur.
Sizin Görüşünüz Bizim İçin Değerli!