.png)
🟦 AVRUPA’DA YAŞANAN GELİŞMELER VE 20. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ
I. AVRUPA’DA YAŞANAN GELİŞMELER
Coğrafi keşiflerle birlikte Avrupalılar dünyaya açılmış, yeni ticaret yolları sayesinde zenginleşmiştir. Bu ekonomik gelişmeler, Avrupa’da sanat, bilim ve kültür faaliyetlerine verilen önemin artmasına neden olmuştur.
🔹 Rönesans (15.–16. Yüzyıl)
Rönesans, “yeniden doğuş” anlamına gelir. Bu dönemde:
- Skolastik düşünce zayıflamış,
- Katolik Kilisesi’nin otoritesi sarsılmış,
- İncil ve Hristiyanlık yeniden yorumlanmıştır.
Akılcılık ve bilimselliği esas alan pozitif bilimler, Avrupa’da etkili olmaya başlamıştır.
🔹 Reform Hareketleri (16. Yüzyıl)
Reform sonucunda:
- Avrupa’da mezhep birliği bozulmuş,
- Kilisenin düşünce, bilim ve kültür üzerindeki baskısı azalmıştır.
🔹 Aydınlanma Çağı (17. Yüzyıl)
Bu dönemde:
- Bilgiye ulaşmada akıl, deney ve gözlem yöntemi benimsenmiştir.
- Bu gelişmeler, Fransız İhtilali’nin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır.
II. SANAYİ İNKILABI
Yeni buluşların üretimde kullanılmasıyla birlikte:
- İnsan ve hayvan gücünün yerini makineler almıştır.
- Sanayi Devrimi ilk olarak İngiltere’de dokumacılık alanında başlamıştır.
📌 Sonuçları:
- Büyük fabrikalar kurulmuştur.
- İşçi sınıfı ortaya çıkmıştır.
- Köylerden kentlere göç hızlanmıştır.
- Buharlı tren ve gemiler ulaşımı geliştirmiştir.
- Seri üretime geçilmiştir.
Artan üretim, ham madde ve pazar ihtiyacını artırmış; bu durum sömürgeciliğin yayılmasına ve devletler arası rekabetin artmasına neden olmuştur. Bu süreç, I. Dünya Savaşı’nın nedenleri arasında yer alır.
Sömürgecilik: Sanayisi gelişmiş devletlerin, az gelişmiş ülke ve bölgeleri ele geçirerek kaynaklarından yararlanmasıdır.
III. FRANSIZ İHTİLALİ (1789)
🔸 Nedenleri:
-
Mutlak monarşiyle yönetim
-
Halktan alınan ağır vergiler
-
Toplumun sınıflara ayrılması:
-
Soylular
-
Ruhban sınıfı
-
Burjuvalar
-
Köylüler
-
-
-
yüzyıldaki savaşların Fransa’yı ekonomik olarak yıpratması
-
14 Temmuz 1789’da halkın Bastille Hapishanesi’ni basmasıyla ihtilal başlamıştır.
🔸 Sonuçları:
- Eşitlik, adalet, demokrasi, insan hakları ve milliyetçilik kavramları yayılmıştır.
- Milliyetçilik akımı, Osmanlı Devleti gibi çok uluslu devletlerin parçalanmasına neden olmuştur.
IV. 20. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ
📜 TANZİMAT FERMANI (1839)
- Sultan Abdülmecid döneminde ilan edilmiştir.
- Amaç: Avrupalı devletlerin Osmanlı’nın iç işlerine karışmasını önlemek.
Başlıca Hükümleri:
- Herkes yargılanmadan cezalandırılmayacaktır.
- Mahkemeler herkese açık olacaktır.
- Herkes kanun önünde eşit olacaktır.
- Can, mal ve namus güvenliği sağlanacaktır.
- Vergiler güce göre alınacaktır.
- Askerlik bir vatandaşlık görevi olacaktır.
📌 Tanzimat Fermanı ile hukukun üstünlüğü ve anayasal düşünce gelişmiştir.
Not: Metinde “HERKES” ifadesi kullanılır.
📜 ISLAHAT FERMANI (1856)
- Avrupa devletlerinin baskısıyla ilan edilmiştir.
- Amaç: Gayrimüslimlerin Müslümanlarla eşit hale getirilmesi.
Getirdikleri:
- Gayrimüslimlere devlet memurluğu ve meclislere girme hakkı
- İbadet yeri ve okul açabilme
- Din ve mezhep özgürlüğü
- Vergi ve askerlikte eşitlik
📌 Azınlık sorununu çözememiş, Avrupalıların müdahalesini artırmıştır.
Not: “GAYRİMÜSLİM” ifadesi kullanılır.
📜 I. MEŞRUTİYET – KANUN-İ ESASİ (1876)
- Genç Osmanlılar (Jön Türkler) etkili olmuştur.
- Halk ilk kez yönetime katılmıştır.
- İlk anayasal yönetime geçilmiştir.
Anayasada:
- Kişi hak ve özgürlükleri
- Basın hürriyeti
- Mahkemelerin bağımsızlığı
- Padişaha meclisi açma-kapama ve veto yetkisi verilmiştir.
II. Abdülhamit, 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nı gerekçe göstererek meclisi kapatmıştır.
1908’de İttihat ve Terakki’nin baskısıyla II. Meşrutiyet ilan edilmiştir.
V. FİKİR AKIMLARI
🔹 Osmanlıcılık
- Tüm milletleri eşitlik temelinde bir arada tutmayı amaçlar.
- Savunucuları: Ziya Paşa, Mithat Paşa, Namık Kemal
- Balkan Savaşları sonrası önemini yitirmiştir.
🔹 Türkçülük (Pantürkizm)
- Türk milletini esas alır.
- Turancılık düşüncesini savunur.
- Savunucuları: Ziya Gökalp, Yusuf Akçura
- Milli Mücadele’de etkili olmuştur.
🔹 İslamcılık (Ümmetçilik)
- Halifelik etrafında Müslüman birliği savunulur.
- Savunucuları: II. Abdülhamit, Mehmet Akif Ersoy
- I. Dünya Savaşı’nda etkisiz kalmıştır.
🔹 Batıcılık
- Tüm alanlarda Batı’nın örnek alınmasını savunur.
- Savunucuları: Tevfik Fikret, Abdullah Cevdet
- Cumhuriyet inkılaplarında etkili olmuştur.
VI. BİR KAHRAMAN DOĞUYOR: MUSTAFA KEMAL
🔹 Selanik’in Özellikleri
- Çok uluslu yapı
- Liman ve demiryolu ağı
- Basın ve fikir özgürlüğünün gelişmiş olması
🔹 Ailesi
- Doğumu: 1881, Selanik
- Anne: Zübeyde Hanım
- Baba: Ali Rıza Efendi
- Kardeşlerinden yalnızca Makbule Hanım hayatta kalmıştır.
🔹 Eğitim Hayatı (Özet Mantık)
- Mahalle Mektebi → Geleneksel
- Şemsi Efendi → Modern
- Askerî okullar → Disiplin, liderlik
- Manastır → Fikir dünyasının şekillenmesi
- Harp Okulu & Harp Akademisi → Vatan, millet, çağdaşlaşma
📌 1905’te Kurmay Yüzbaşı olarak mezun olmuş, ilk görev yeri Şam 5. Ordu olmuştur.
Bu ders notu; Avrupa’daki gelişmeler (Rönesans, Reform, Aydınlanma, Sanayi İnkılabı ve Fransız İhtilali) ile Osmanlı Devleti’nde modernleşme ve siyasal dönüşüm (Tanzimat, Islahat, Meşrutiyet ve fikir akımları) arasındaki ilişkiyi kazanım odaklı biçimde açıklamak için hazırlanmıştır.
- Hedef kitle: 8. sınıf sonunda yapılan liselere geçiş sınavı (LGS) için hazırlanmıştır.
- Yaklaşım: Sade anlatım, başlık–alt başlık düzeni, sınavda çıkan kavram vurgusu
- Güncelleme: İçerik, müfredata uyum gözetilerek düzenlenmiştir
Kaynak notu: Bu metin, paylaşılan slayt ders notlarının eksiksiz metinleştirilmiş sürümüdür.
PDF ve Slayt İndir
İçeriği çevrimdışı kullanmak için aşağıdaki bağlantılardan PDF veya Slayt dosyasını indirebilirsiniz.
Sizin Görüşünüz Bizim İçin Değerli!