📘 MİLLİ MÜCADELE HAZIRLIK DÖNEMİ

---

📍 MUSTAFA KEMAL’İN SAMSUN’A ÇIKIŞI (19 MAYIS 1919)

Mustafa Kemal, Karadeniz bölgesindeki Türk-Rum çatışmalarını önlemek, Türklerin elindeki silahları toplamak, bölgedeki güvenliği ve asayişi sağlamak ve Mondros Ateşkes Antlaşması’nın uygulanmasını denetlemek amacıyla İstanbul Hükümeti tarafından 9. Ordu Müfettişi olarak görevlendirildi.

9. Ordu Müfettişi olarak görevlendirilen ve geniş yetkiler alan Mustafa Kemal, 19 Mayıs 1919’da Bandırma Vapuru ile Samsun’a çıktı.

NOT: Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkmasındaki asıl amaç Milli Mücadele’yi başlatmaktı.

Mustafa Kemal yaptığı gözlemler sonucunda:

• Bölgedeki işgallerin haksız olduğunu

• Bölgedeki karışıklıkların temel sebebinin Rumlar olduğunu

belirten ve Samsun Raporu olarak adlandırılan raporu İstanbul Hükümeti’ne göndermiştir.

NOT: Samsun Raporu, Mustafa Kemal’in resmi görevine aykırı davrandığının göstergesidir.

NOT: Samsun’un İngiliz işgali altında bulunması ve Rum çetelerinin faaliyetleri nedeniyle Mustafa Kemal Havza’ya geçmiştir.

---

📍 HAVZA GENELGESİ (28 MAYIS 1919)

Mustafa Kemal tarafından, yapılan işgallere karşı halkı bilinçlendirmek amacıyla yayımlanan genelgedir.

NOT: Havza Genelgesi’nden sonra Anadolu’nun birçok yerinde protesto mitingleri düzenlenmiştir.

NOT: Havza Genelgesi’nin yayımlanmasının ardından Mustafa Kemal’in görevi 3. Ordu Müfettişliği olarak değiştirilmiştir. İstanbul’a çağrılmasına rağmen zaman kazanmak amacıyla Amasya’ya geçmiştir ve burada Amasya Genelgesi’ni yayımlamıştır.

Kararlar ve Yorumlar

• Mitingler düzenlenerek işgaller protesto edildi.
  → İşgallere karşı milli bilinç uyandırılmak istenmiştir.

• Protestolar sırasında azınlıklara kötü davranılmamıştır.
  → Mondros’un 7. maddesinin uygulanması engellenmek istenmiştir.

• İşgalci devletlerin temsilciliklerine ve İstanbul Hükümeti’ne protesto telgrafları çekilmelidir.
  → Halkın ortak tepki vermesi amaçlanmıştır.

---

📍 AMASYA GENELGESİ (22 HAZİRAN 1919)

Maddeler ve Yorumlar

• Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir.
  → Kurtuluş Savaşı’nın gerekçesi belirtilmiştir.

• İstanbul Hükümeti üzerine aldığı görev ve sorumluluğu yerine getirmemektedir. Bu durum milletimizi yok olmuş gibi göstermektedir.
  → Milli mücadelenin gerekçesi belirtilmiş ve İstanbul Hükümeti’ne ilk kez karşı çıkılmıştır.

• Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.
  → Milli mücadelenin amacı ve yöntemi belirtilmiştir.
  → Kurtuluşun millet iradesiyle olacağı vurgulanmıştır.

• Her türlü etki ve denetimden uzak milli bir kurulun varlığı şarttır.
  → Temsil Heyeti fikri ortaya atılmıştır.

• Sivas’ta bir kongre toplanacaktır. Her ilden halkın güvenini kazanmış 3 kişi seçilecektir.
  → Milli birlik ve beraberlik sağlanmak istenmiştir.

• Genelge gizli tutulacaktır. Delegeler kimliklerini gizleyerek Sivas’a gelmelidir.
  → Müdahalelere karşı önlem alınmıştır.

---

📍 AMASYA GENELGESİ’NİN ÖNEMİ VE SONUÇLARI

• Rauf Orbay, Refet Bele, Ali Fuat Paşa tarafından imzalanmıştır.

• Cemal Paşa ve Kazım Karabekir telgrafla onaylamıştır.

NOT: Mustafa Kemal, genelgeyi önemli isimlere imzalatarak mücadeleyi kişisel olmaktan çıkarmıştır.

Sonuçlar

• Milli mücadelenin gerekçesi, amacı ve yöntemi açıklandı

• İlk kez ulusal egemenlik vurgulandı

• Mücadele halka mal edildi

• Havza ile oluşan bilinç harekete geçirildi

• Amasya Genelgesi bir ihtilal bildirgesi niteliğindedir

İstanbul Hükümeti Mustafa Kemal hakkında tutuklama kararı çıkardı. Bunun üzerine Mustafa Kemal:

• Askerlikten istifa etti

• Sine-i millete döndü

---

📍 ERZURUM KONGRESİ (23 TEMMUZ – 7 AĞUSTOS 1919)

Doğu Anadolu ve Trabzon cemiyetleri tarafından, Ermeni devleti kurulmasını ve Rum faaliyetlerini engellemek amacıyla 63 kişinin katılımıyla toplanmıştır.

Mustafa Kemal kongreye sivil olarak katılmış ve başkan seçilmiştir.

Kararlar ve Yorumlar

• Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz.
  → İlk kez milli sınırlardan bahsedildi.

• Kuvayımilliye etkin, milli irade hâkim olmalıdır.
  → Milli egemenlik vurgulandı.

• Manda ve himaye kabul edilemez.
  → Tam bağımsızlık vurgulandı.

• Gerekirse geçici hükümet kurulacaktır.
  → Yeni devlet fikri ortaya çıktı.

• Azınlıklara ayrıcalık verilemez.
  → İç işlere müdahale engellenmek istendi.

• Mebusan Meclisi açılmalıdır.
  → Milli egemenlik hedeflendi.

---

📍 ERZURUM KONGRESİ’NİN ÖNEMİ

• Toplanış bakımından bölgesel, kararlar bakımından ulusal

• İlk kez:

  • Manda reddedildi

  • Milli sınırlar belirlendi

• Temsil Heyeti kuruldu

• Ulusal egemenlik ve tam bağımsızlık vurgulandı

NOT: Misak-ı Milli’nin temeli atılmıştır.
NOT: Mustafa Kemal’in sivil olarak yaptığı ilk çalışmadır.
NOT: Manda ve himaye = Sömürgeciliğin farklı adıdır.

---

📍 SİVAS KONGRESİ (4 – 11 EYLÜL 1919)

Tüm engellemelere rağmen 32 kişi ile toplanmıştır.

Engellemeler

• Mustafa Kemal’in İttihatçı olduğu iddiası

• Tutuklama girişimleri

• Sivas’ın işgal edileceği tehdidi

• Ulaşım engelleri

Kararlar ve Yorumlar

• Manda ve himaye kesin olarak reddedildi

• Temsil Heyeti tüm ülkeyi temsil eder

• Mebusan Meclisi açılmalıdır

• Tüm cemiyetler birleştirildi

• İrade-i Milliye gazetesi çıkarıldı

• Ali Fuat Paşa cephe komutanı yapıldı

Önemi

• Tam anlamıyla ulusal kongre

• Mücadele merkezileşti

• Damat Ferit Paşa hükümeti istifa etti
  → Temsil Heyeti’nin ilk siyasi başarısı

---

📍 AMASYA GÖRÜŞMELERİ (20 – 22 EKİM 1919)

İstanbul Hükümeti ile Temsil Heyeti arasında yapılmıştır.

Katılanlar

• İstanbul: Salih Paşa

• Temsil Heyeti: Mustafa Kemal, Rauf Orbay

Kararlar

• Temsil Heyeti tanınacak

• Barış görüşmeleri birlikte yapılacak

• Azınlıklara ayrıcalık verilmeyecek

• Manda reddedilecek

• Mebusan Meclisi açılacak

• Seçimler yapılacak

NOT: Sadece Meclisin açılması kabul edildi.

Önemi

• Temsil Heyeti resmen tanındı

• Halkın güveni arttı

---

📍 TEMSİL HEYETİ’NİN ANKARA’YA GELİŞİ (27 ARALIK 1919)

Mustafa Kemal Ankara’yı merkez olarak belirledi.

Nedenleri

• Cephelere yakınlık

• Güvenli olması

• Ulaşım avantajı

• Halk desteği

• İstanbul’a yakınlık

---

📍 MİLLİ MÜCADELE DÖNEMİNDE BASIN

• İrade-i Milliye Gazetesi

• Hakimiyet-i Milliye Gazetesi (10 Ocak 1920)

• Anadolu Ajansı (6 Nisan 1920)

Amaçları

• Halkı doğru bilgilendirmek

• Dünya kamuoyunu etkilemek

• Propagandaya karşı koymak

• Katılımı artırmak

---

Ayşe ÇELİKSOY DEMİR

Tarih Öğretmeni Sosyal Bilgiler Öğretmeni Öğrenci Koçluğu

© Ayşe ÇELİKSOY DEMİR. Bu içerik ve görseller telif hakkı ile korunmaktadır. İzinsiz kopyalanamaz, dağıtılamaz veya ticari amaçla kullanılamaz.