.png)
Hap Bilgiler
1. Osmanlı Dağılma Dönemi
Osmanlı Dağılma Dönemi, genellikle 1792 Yaş Antlaşması ile başlatılır ve 1922’de saltanatın kaldırılmasına kadar devam eder. Bu süreçte Osmanlı Devleti hem toprak kayıplarıyla hem de modernleşme, anayasal düzen ve fikir akımlarıyla ayakta kalma mücadelesi vermiştir.
2. Şark Meselesi
Şark Meselesi ya da Doğu Sorunu, Avrupalı devletlerin Osmanlı topraklarını paylaşma ve Türkleri Avrupa’dan çıkarma politikasını ifade eder. Bu tabir özellikle 1815 Viyana Kongresi sonrasında diplomasi dilinde daha belirgin hâle gelmiştir.
3. Denge Politikası
Denge politikası, Osmanlı Devleti’nin büyük devletler arasındaki çıkar çatışmalarından yararlanarak siyasi varlığını sürdürmeye çalışmasıdır. Bu politika ilk kez 1798’de Napolyon’un Mısır’ı işgali sırasında fiilen uygulanmış, Osmanlı İngiltere ve Rusya’dan destek almıştır.
4. III. Selim ve Nizam-ı Cedid
III. Selim, Osmanlı’da planlı ve programlı Batılılaşma hareketlerini başlatan padişahtır. Onun döneminde yapılan yeniliklere genel olarak Nizam-ı Cedid yani Yeni Düzen adı verilmiştir. Bu program özellikle askerî alanda modernleşmeyi hedeflemiştir.
5. İlk Daimî Elçilik
Osmanlı Devleti’nin Avrupa’daki ilk daimî elçiliği III. Selim döneminde, 1793 yılında Londrada açılmıştır. Bu gelişme, Osmanlı diplomasisinde sürekli diplomasi döneminin başladığını gösterir.
6. İrad-ı Cedid Hazinesi
İrad-ı Cedid, III. Selim döneminde kurulan Nizam-ı Cedid ordusunun giderlerini karşılamak amacıyla oluşturulan özel hazinedir. Bu uygulama, ıslahatların mali kaynak olmadan sürdürülemeyeceğinin fark edildiğini gösterir.
7. Sened-i İttifak
Sened-i İttifak, 1808 yılında II. Mahmud ile âyanlar arasında imzalanmıştır. Osmanlı tarihinde padişahın yetkilerinin ilk kez yerel güçler lehine sınırlandırıldığı belge kabul edilir. Bu yönüyle merkezi otoritenin zayıflığını da gösterir.
8. Vaka-i Hayriye
Vaka-i Hayriye, 1826 yılında II. Mahmud döneminde Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasıdır. Bu olayla merkezi otoriteyi zayıflatan Yeniçeri Ocağı ortadan kaldırılmış ve modern ordu kurma yolunda önemli bir adım atılmıştır.
9. İlk Milliyetçi İsyan
Osmanlı Devleti’nde milliyetçilik fikrinden etkilenen ilk azınlık isyanı 1804 Sırp İsyanıdır. Bu isyan, Fransız İhtilali’nin yaydığı milliyetçilik düşüncesinin Osmanlı üzerindeki etkisini gösteren ilk önemli gelişmelerden biridir.
10. Bağımsızlığını Kazanan İlk Azınlık
Osmanlı Devleti’nde bağımsızlığını kazanan ilk azınlık Yunanlardır. 1830 Londra Antlaşması ile Yunanistan’ın bağımsızlığı kabul edilmiştir. Bu gelişme, Osmanlı’daki diğer azınlık hareketlerini de cesaretlendirmiştir.
11. Navarin Olayı
Navarin Olayı, 1827 yılında Yunan İsyanı sırasında İngiliz, Fransız ve Rus donanmalarının Osmanlı-Mısır donanmasını yakmasıdır. Bu olay Osmanlı deniz gücüne ağır darbe vurmuş ve Yunan bağımsızlığı sürecini hızlandırmıştır.
12. Mısır Sorunu
Mısır Sorunu, Kavalalı Mehmet Ali Paşa’nın Osmanlı’ya karşı isyan etmesiyle başlamıştır. Başlangıçta bir iç sorun olan bu mesele, Osmanlı’nın Rusya’dan yardım istemesiyle uluslararası sorun hâline gelmiştir.
13. Hünkâr İskelesi Antlaşması
Hünkâr İskelesi Antlaşması, 1833 yılında Osmanlı Devleti ile Rusya arasında imzalanmıştır. Bu antlaşma, Rusya’ya Boğazlar konusunda avantaj sağlamış ve Boğazlar Meselesi’nin uluslararası nitelik kazanmasına zemin hazırlamıştır.
14. Balta Limanı Ticaret Sözleşmesi
Balta Limanı Ticaret Sözleşmesi, 1838 yılında İngiltere ile imzalanmıştır. Bu sözleşmeyle İngiliz tüccarlara geniş ekonomik ayrıcalıklar verilmiş, Osmanlı ekonomisi Avrupa mallarına açık hâle gelmiş ve yerli üretici ciddi zarar görmüştür.
15. Tanzimat Fermanı
Tanzimat Fermanı, 1839 yılında ilan edilmiştir. Bu fermanla padişah ilk kez kendi yetkilerinin üzerinde kanun gücü bulunduğunu kabul etmiştir. Can, mal, namus güvenliği; vergi ve askerlik gibi alanlarda düzenlemeler yapılmıştır.
16. İlk Dış Borç
Osmanlı Devleti ilk dış borcunu 1854 yılında Kırım Savaşı sırasında İngiltere’den almıştır. Bu durum, Osmanlı maliyesinin dış kaynaklara bağımlı hâle gelmeye başladığını gösterir. Süreç zamanla Düyûn-ı Umûmiyeye kadar uzanmıştır.
17. Paris Antlaşması
1856 Paris Antlaşması ile Osmanlı Devleti bir Avrupa devleti sayılmış ve Avrupa devletler hukukundan yararlanma hakkı kazanmıştır. Ancak bu durum Osmanlı’nın iç işlerine Avrupa müdahalesini tamamen engelleyememiştir.
18. Islahat Fermanı
Islahat Fermanı, 1856 yılında Avrupalı devletlerin baskısıyla ilan edilmiştir. Müslümanlar ile gayrimüslimler arasında hukuki eşitlik sağlamayı amaçlamıştır. Bu ferman, azınlık hakları ve Avrupa müdahalesi açısından ÖSYM’nin sevdiği başlıklardandır.
19. Kuzey Afrika’da İlk Toprak Kaybı
Osmanlı Devleti’nin Kuzey Afrika’daki ilk toprak kaybı, 1830’da Cezayir’in Fransa tarafından işgal edilmesidir. Bu gelişme, Osmanlı’nın uzak eyaletlerini korumakta zorlandığını ve sömürgeci devletlerin Osmanlı topraklarına yöneldiğini gösterir.
20. Mısır’ın İşgali
Mısır, 1882 yılında İngiltere tarafından işgal edilmiştir. İngiltere bu işgalle Hindistan ve Uzak Doğu sömürge yollarının güvenliğini sağlamayı amaçlamıştır. Mısır’ın kaybı, Osmanlı’nın stratejik ve ekonomik gücünü zayıflatmıştır.
21. 93 Harbi
93 Harbi, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’dır. Rusya’nın üstünlüğüyle sonuçlanan bu savaş, Balkanlarda ve Kafkasya’da büyük toprak kayıplarına yol açmıştır. Kars, Ardahan ve Batum yani Elviye-i Selâse bu süreçte önem kazanmıştır.
22. Berlin Antlaşması
Berlin Antlaşması, 1878 yılında imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Sırbistan, Karadağ ve Romanya bağımsız olmuştur. Ayrıca Osmanlı’nın Balkanlardaki çözülüşü hızlanmıştır.
23. Ermeni Meselesi
Ermeni Meselesi, ilk kez 1878 Berlin Antlaşması’nın 61. maddesi ile uluslararası diplomasi konusu hâline gelmiştir. Bu tarihten sonra Avrupalı devletler, Ermeniler üzerinden Osmanlı’nın iç işlerine müdahale etmeye başlamıştır.
24. Düyûn-ı Umûmiye
Düyûn-ı Umûmiye İdaresi, 1881 yılında Osmanlı’nın dış borçlarını ödeyememesi üzerine alacaklı devletler tarafından kurulmuştur. Bu kurum, Osmanlı gelirlerinin bir kısmını doğrudan toplamış ve ekonomik bağımsızlığın ciddi biçimde zedelendiğini göstermiştir.
25. Kanun-i Esasi
Kanun-i Esasi, 1876 yılında ilan edilen Türk tarihinin ilk anayasasıdır. Bu anayasa ile meşruti monarşi rejimine geçilmiş, halk ilk kez sınırlı da olsa seçme ve seçilme hakkı elde etmiştir.
26. Osmanlıcılık
Osmanlıcılık, Tanzimat ve I. Meşrutiyet dönemlerinde etkili olan fikir akımıdır. Din ve millet farkı gözetmeden bütün Osmanlı tebaasını Osmanlı vatandaşı kimliği altında birleştirmeyi amaçlamıştır. Ancak milliyetçilik hareketleri nedeniyle başarılı olamamıştır.
27. İslamcılık
İslamcılık ya da Panislamizm, özellikle II. Abdülhamid döneminde etkili olmuştur. Amaç, Müslüman unsurları halifelik makamı etrafında birleştirerek Osmanlı Devleti’nin dağılmasını önlemektir.
28. Hicaz Demiryolu
Hicaz Demiryolu, II. Abdülhamid döneminde yapılan en önemli projelerden biridir. İslam birliği siyasetinin somut bir göstergesi olan bu proje, hac yolculuğunu kolaylaştırmayı, merkezî otoriteyi güçlendirmeyi ve kutsal topraklarla bağlantıyı artırmayı amaçlamıştır.
29. Bâb-ı Âli Baskını
Bâb-ı Âli Baskını, 1913 yılında İttihat ve Terakki Cemiyeti tarafından gerçekleştirilmiştir. Balkan Savaşları sırasındaki yenilgiler ve siyasi krizler sonucunda yapılan bu baskınla İttihat ve Terakki yönetimde tam etkinlik kazanmıştır.
30. Mondros Ateşkes Antlaşması
Mondros Ateşkes Antlaşması, 30 Ekim 1918’de imzalanmıştır. Osmanlı Devleti’ni fiilen sona erdiren bu belge, özellikle 7. maddesi ile Anadolu’nun işgaline hukuki zemin hazırlamıştır. Bu madde, İtilaf Devletlerine güvenliklerini tehdit eden yerleri işgal etme hakkı vermiştir.
Sizin Görüşünüz Bizim İçin Değerli!