.png)
2025–2026 10. Sınıf Tarih Dersi 2. Dönem 1. Sınav Hazırlık Notları ve Soru–Cevap Seti
Bu çalışma, MEB müfredatına uygun olarak hazırlanmış ve 10. sınıf tarih dersi 2. dönem 1. yazılı konularını kapsayan kapsamlı hazırlık içeriğidir.
İçerikte; Osmanlı Devleti’nin beylikten devlete geçiş süreci, iskân ve istimalet politikaları, Osmanlı toprak ve dirlik sistemi, devşirme sistemi, Yeniçeri Ocağı, medrese ve külliye teşkilatı ile ilim ve irfan geleneği gibi sınavda öne çıkan başlıklara yer verilmiştir.
Hazırlanan sorular yalnızca bilgi ölçmeye değil; neden–sonuç ilişkisi kurmaya, kavramları karşılaştırmaya ve yorum yapmaya yöneliktir. Böylece öğrencilerin klasik yazılı sorularına bilinçli ve sistemli şekilde hazırlanması amaçlanmıştır.
Bu içerik, öğrenciler için kapsamlı bir tekrar kaynağı; öğretmenler için ise doğrudan kullanılabilir ölçme–değerlendirme materyali niteliğindedir.
10.Sınıf Tarih Dersi - 👉 2.Dönem, 1.Sınav
Bir soruya tıklayınca cevabı açılır.
1. Osmanlı Devleti’nde uygulanan dirlik (tımar) sisteminin temel amacı nedir? ▾
Dirlik (tımar) sisteminin amacı, toprak gelirleriyle asker yetiştirmek ve yönetimi kolaylaştırmaktır. Böylece devlet, hazineden maaş ödemeden güçlü bir ordu kurabilmiştir.
2. Osmanlı toprak sisteminde araziler kaç kısma ayrılmıştır? Açıklayınız. ▾
Osmanlı’da topraklar genel olarak üçe ayrılır: miri (devlete ait), mülk (kişiye ait) ve vakıf (geliri hayır işlerine ayrılan) araziler.
3. Dirlik sisteminde toprağın mülkiyeti kime aittir? Açıklayınız. ▾
Dirlik sisteminde toprağın mülkiyeti devlete aittir. Sipahilere toprağı işletme ve gelirinden yararlanma hakkı hizmet karşılığında verilmiştir.
4. Dirlik sisteminin Osmanlı ordusunun güçlenmesine nasıl katkı sağladığını açıklayınız. ▾
Sipahiler, dirlik gelirleriyle atlı asker yetiştirip savaşta orduya katılmıştır. Böylece Osmanlı, masrafsız ve sürekli hazır bir eyalet ordusu oluşturmuştur.
5. Dirlik sisteminin devlet hazinesine sağladığı ekonomik fayda nedir? ▾
Devlet maaş ödemek yerine toprak gelirini hizmet karşılığı sipahiye bırakmıştır. Bu durum hazinenin yükünü azaltıp ekonomik dengeye katkı sağlamıştır.
6. Tımarlı sipahilerin savaş ve barış zamanındaki görevlerini açıklayınız. ▾
Savaşta askerleriyle sefere katılırlar. Barışta bulundukları bölgede güvenliği sağlamak ve vergi düzeninin yürütülmesine yardımcı olmakla görevlidirler.
7. Mukataa arazi nedir ve gelirleri nasıl değerlendirilirdi? ▾
Mukataa, geliri doğrudan devlet hazinesine ait olan toprak veya gelir kaynaklarıdır. Bu gelirler çoğu zaman iltizam yoluyla toplanır ve hazineye aktarılırdı.
8. Osmanlı Devleti’nde Devşirme sistemi hangi amaçla uygulanmıştır? ▾
Amaç, devlete bağlı ve iyi eğitimli asker ile yönetici yetiştirmektir. Böylece merkezî yönetim güçlenmiş ve düzenli asker ihtiyacı karşılanmıştır.
9. Osmanlı Devleti’nde Kapıkulu Ocağı nedir? Açıklayınız. ▾
Kapıkulu Ocağı, padişaha bağlı merkez ordusudur. Maaşlı askerlerden oluşur ve doğrudan padişahın emrinde görev yapar.
10. Devşirme sisteminde toplanan çocuklar hangi eğitim sürecinden geçerdi? ▾
Önce Türk ailelerinin yanında dil ve kültür eğitimi alırlardı. Sonra yeteneklerine göre Enderun’da veya askerî ocaklarda yetiştirilerek devlet hizmetine hazırlanırlardı.
11. Devşirme sisteminin merkezî otoritenin güçlenmesine katkısı nedir? ▾
Devşirmeden yetişen görevliler padişaha doğrudan bağlı olurdu. Bu durum, yerel güçlerin etkisini azaltıp merkezî yönetimi güçlendirmiştir.
12. Yeniçeri Ocağı hangi ihtiyaç doğrultusunda kurulmuştur? ▾
Sürekli, disiplinli ve düzenli bir yaya ordusuna ihtiyaç duyulduğu için kurulmuştur. Osmanlı’nın ilk düzenli ve sürekli ordusu kabul edilir.
13. Osmanlı merkez ordusu ile eyalet ordusu arasındaki temel fark nedir? ▾
Merkez ordusu maaşlıdır ve padişaha bağlıdır. Eyalet ordusu ise dirlik düzenine dayanır; askerler savaş zamanı çağrılarak toplanır.
14. Eyalet askerlerinin (tımarlı sipahilerin) yetiştirilme ve görevlendirilme sistemi nasıldır? ▾
Sipahiler dirlik gelirleriyle atlı asker yetiştirirdi. Savaş ilan edilince yetiştirdikleri askerlerle birlikte orduya katılırlardı.
15. Osmanlı Devleti’nin iskân politikasını uygulamasının temel nedeni nedir? ▾
Fethedilen bölgelerde kalıcı hâkimiyet kurmak ve güvenliği sağlamaktır. Nüfus yerleştirilerek bölgenin düzenli şekilde yönetilmesi amaçlanmıştır.
16. İskân politikasının Rumeli’de kalıcı hâkimiyet sağlamadaki rolü nedir? ▾
Anadolu’dan getirilen nüfus Rumeli’ye yerleştirilerek bölgedeki Osmanlı varlığı güçlendirilmiştir. Böylece yönetim kalıcı hâle gelmiş ve güvenlik artmıştır.
17. Osmanlı Devleti Rumeli’ye yerleştirdiği grupları hangi özelliklere göre seçmiştir? ▾
Genellikle konargöçer Türkmenler, gönüllü aileler ve zanaatkârlar seçilmiştir. Amaç üretimi artırmak, yeni yerleri canlandırmak ve güvenliği sağlamaktır.
18. İstimalet politikası nedir ve hangi durumlarda uygulanmıştır? ▾
İstimalet, fethedilen yerlerde halka hoşgörülü davranma ve güven kazanmaya dayanan politikadır. Özellikle yeni fethedilen bölgelerde düzeni sağlamak için uygulanmıştır.
19. İstimalet politikasının fethedilen bölgelerde halk üzerindeki etkisi nedir? ▾
Halkın Osmanlı yönetimine karşı tepkisini azaltmıştır. Böylece isyan riski düşmüş, barış ve düzen daha kolay sağlanmıştır.
20. Vakıf arazilerinin Osmanlı toplum yapısındaki rolü nedir? ▾
Vakıf gelirleri cami, medrese, hastane ve imaret gibi kurumların giderlerini karşılamıştır. Bu sayede sosyal yardımlaşma ve kamu hizmetleri güçlenmiştir.
21. Medreselerin Osmanlı Devleti’ndeki eğitim sistemi içindeki yeri nedir? ▾
Medreseler Osmanlı’nın temel eğitim kurumlarıdır. Kadı, müderris ve devlet görevlileri gibi yetişmiş insan gücü burada yetiştirilmiştir.
22. Osmanlı medreselerinde hangi türde eserler okutulmuştur? Örnek vererek açıklayınız. ▾
Dinî ilimlerde tefsir, hadis ve fıkıh eserleri; aklî ilimlerde mantık, matematik ve astronomiyle ilgili eserler okutulmuştur. Örneğin mantık ve geometri metinleri eğitimde yer almıştır.
23. Külliyelerin Osmanlı şehir hayatına katkıları nelerdir? ▾
Külliyeler eğitim, ibadet ve sosyal yardım hizmetlerini bir arada sunmuştur. Şehirde düzenli bir merkez oluşturup toplumsal hayatı canlandırmıştır.
24. İmaretlerin sosyal dayanışma açısından önemi nedir? ▾
İmaretler yoksullara, öğrencilere ve yolculara ücretsiz yemek dağıtırdı. Bu kurumlar toplumda dayanışmayı güçlendiren önemli sosyal yardım merkezleridir.
İpucu: Mobilde daha rahat kullanım için soruya dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
Sizin Görüşünüz Bizim İçin Değerli!