.png)
2025–2026 10. Sınıf Tarih Dersi 1. Dönem 2. Sınav Hazırlık Soru ve Cevapları
Bu çalışma, MEB müfredatına uygun olarak hazırlanmış ve 10. sınıf tarih dersi 1. dönem 2. yazılı konularını kapsayan soru–cevap setidir.
İçerikte; Osmanlı Devleti’nin kuruluş ve yükselme süreci başta olmak üzere sınavlarda sıkça sorulan konulara yönelik kavrama ve neden–sonuç ilişkisi kurdurmaya yönelik sorular yer almaktadır.
Öğrencilerin yazılı sınavlara sistemli ve bilinçli şekilde hazırlanmasını hedefleyen bu içerik, öğretmenler için de doğrudan kullanılabilir tekrar ve ölçme kaynağı niteliğindedir.
📘 1. ÜNİTE – TÜRKİSTAN’DAN TÜRKİYE’YE (1040–1299)
1. KONU: Önemli Askerî Mücadelelerin Türk Tarihinin Seyrine Etkileri ve I. Dönem Türk Beylikleri
Soru 1️⃣ Dandanakan Savaşı hangi devletler arasında yapılmış ve Türk tarihi açısından en önemli sonucu ne olmuştur?
Dandanakan Savaşı (1040), Büyük Selçuklular ile Gazneliler arasında yapılmıştır. Bu savaş sonucunda Büyük Selçuklu Devleti kurulmuş, Selçuklular siyasi bağımsızlıklarını kazanmış ve Türklerin batıya, özellikle Anadolu’ya yönelişi hız kazanmıştır.
Soru 2️⃣ Malazgirt (1071) ve Miryokefalon (1176) savaşlarını Anadolu’nun Türk yurdu hâline gelmesi süreci açısından karşılaştırınız.
Malazgirt Savaşı, Anadolu’nun kapılarını Türklere açarak Türk göç ve fetihlerinin başlamasını sağlamıştır. Miryokefalon Savaşı ise Bizans’ın Anadolu’yu Türklerden geri alma ümidini sona erdirerek Türk hâkimiyetini kalıcı hâle getirmiştir.
Soru 3️⃣ Malazgirt Zaferi’nden sonra kurulan I. Dönem Türk Beylikleri Anadolu’nun Türkleşmesine nasıl katkı sağlamıştır?
I. Dönem Türk Beylikleri, fethedilen bölgelerde güvenliği sağlayarak Türk nüfusunun yerleşmesini kolaylaştırmıştır. Ayrıca cami, medrese, kervansaray gibi mimari ve kültürel eserler inşa ederek Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasını hızlandırmışlardır.
Soru 4️⃣ Kösedağ Savaşı’nda (1243) alınan yenilginin Anadolu’daki siyasi yapıyı değiştirmesinin temel nedeni nedir?
Bu yenilgi sonucunda Türkiye Selçuklu Devleti Moğollara bağımlı hâle gelmiş ve merkezî otorite zayıflamıştır. Merkezî gücün sarsılması, yerel güçlerin ortaya çıkmasına ve Anadolu’da beylikler döneminin güçlenmesine yol açmıştır.
Soru 5️⃣ “Anadolu’nun Türkleşmesi yalnızca askerî zaferlerle değil, kurumsallaşmayla gerçekleşmiştir.” yargısını değerlendiriniz.
Askerî zaferler Anadolu’nun Türklere açılmasını sağlamıştır; ancak kalıcılık kurumsal yapılarla mümkün olmuştur. Beylikler ve Selçuklular döneminde kurulan idarî düzen, yerleşme politikaları ve mimari eserler Anadolu’nun Türk yurdu hâline gelmesini kalıcı kılmıştır.
Soru 6️⃣ I. Dönem Türk Beyliklerinin Bizans ve Haçlılarla mücadele etmesi Anadolu tarihi açısından neden önemlidir?
Bu mücadeleler Anadolu’daki Türk hâkimiyetinin korunmasını sağlamıştır. Böylece Bizans ve Haçlıların Anadolu’yu ele geçirme girişimleri engellenmiş, Anadolu’nun Türk yurdu olarak kalıcılığı güçlenmiştir.
Soru 7️⃣ IV. Haçlı Seferi’nde Haçlıların Kudüs yerine İstanbul’u ele geçirmesi hangi sonucu doğurmuştur?
Bizans İmparatorluğu büyük ölçüde zayıflamış, İstanbul’da Latin Krallığı kurulmuştur. Ayrıca Katolik ve Ortodoks kiliseleri arasındaki ayrılık daha da derinleşmiştir.
Haçlı Seferlerinin başlıca dinî nedenlerini yazınız.
Kudüs ve çevresindeki kutsal yerlerin Hristiyanlar tarafından geri alınmak istenmesi, Papa’nın çağrıları ve kilisenin dinî otoritesini güçlendirme isteği Haçlı Seferlerinin başlıca dinî nedenleridir.
Soru 8️⃣ II. Dönem Türk Beyliklerinin ortaya çıkmasının temel nedeni nedir?
Anadolu Selçuklu Devleti’nin Kösedağ (1243) sonrası Moğol baskısıyla zayıflaması ve 1308’de yıkılmasıyla Anadolu’da otorite boşluğu oluşmuştur. Bu ortamda II. Dönem Türk Beylikleri ortaya çıkmıştır.
2. KONU: Türkistan’dan Türkiye’ye Türklerde Devlet ve Ordu Teşkilatları
İslamiyet öncesi Türk devletlerinde hükümdarlık yetkisinin kaynağı nedir?
İslamiyet öncesi Türk devletlerinde hükümdarlık yetkisinin kaynağı kut inancıdır. Hükümdarın devleti yönetme yetkisini Tanrı’dan aldığına inanılırdı.
İslamiyet’in kabulünden sonra Türk devletlerinde töreye ek olarak hangi hukuk anlayışı uygulanmaya başlanmıştır?
İslamiyet’in kabulünden sonra töreyle birlikte dinî esaslara dayalı Şeriat kuralları da uygulanmaya başlanmıştır.
Onlu sistemin Türk ordularında uzun süre kullanılmasının Türk askerî başarılarına etkisini değerlendiriniz.
Onlu sistem, orduda disiplin, düzen ve hızlı hareket kabiliyeti sağlamış; bu da Türk ordularının savaşlarda etkili ve başarılı olmasına katkı sağlamıştır.
Gulam sisteminin Türk-İslam devletlerinde ordu ve yönetim açısından sağladığı faydaları değerlendiriniz.
Gulamlar maaşlı ve sürekli askerler olarak orduyu güçlendirmiş, liyakate dayalı görev dağılımı sayesinde devlet yönetiminde istikrar sağlamıştır.
Türk devletlerinde töre anlayışının varlığı, yönetim anlayışı açısından nasıl bir denge oluşturmuştur?
Töre anlayışı, hükümdarın yetkilerini sınırlandırarak adaletli yönetimi zorunlu kılmıştır. Böylece devlet yönetiminde keyfîliğin önüne geçilmiş ve toplum düzeni korunmuştur.
3. KONU: Türklerde Sosyoekonomik Hayat ve Şehirleşme
Selçuklu toplumunda halk, yerleşme durumlarına göre hangi gruplara ayrılmıştır?
Halk; şehirliler, köylüler ve konargöçerler olmak üzere üç gruba ayrılmıştır.
Selçuklu Devleti’nin tüccarları koruma altına alması ekonomik hayatı nasıl etkilemiştir?
Bu uygulama ticareti teşvik etmiş, ticaret yollarının canlanmasını sağlamış ve devlet gelirlerini artırmıştır.
İkta sisteminin Selçuklu Devleti’nin sosyal ve ekonomik yapısına sağladığı katkıları açıklayınız.
İkta sistemi, toprağın işlenmesini sağlayarak üretimi artırmış; devletin maaş yükünü azaltmış ve askerî gücün sürekliliğini sağlamıştır.
Vakıf arazilerinin Selçuklu şehir hayatındaki rolünü açıklayınız.
Vakıf arazilerinden elde edilen gelirlerle cami, medrese, hastane ve kervansaray gibi sosyal yapılar inşa edilmiş; şehirlerin gelişimi desteklenmiştir.
Ahilik teşkilatının Selçuklu Dönemi’nde sosyal ve ekonomik hayata katkılarını değerlendiriniz.
Ahilik, esnaf arasında dayanışmayı sağlamış, üretimde kaliteyi artırmış ve iş ahlakını güçlendirerek şehir ekonomisinin düzenli işlemesine katkı sağlamıştır.
4. KONU: Türk-İslam Medeniyetinde Bilim, Kültür, Eğitim ve Sanat
Türk-İslam medeniyetinde hem dinî hem de pozitif bilimlere önem verilmesinin bilimsel gelişmelere etkisini açıklayınız.
Bu yaklaşım bilimsel düşüncenin gelişmesini sağlamış; matematik, astronomi, tıp ve felsefe gibi alanlarda önemli ilerlemeler kaydedilmesine zemin hazırlamıştır.
Rasathanelerin kurulması Türk-İslam dünyasında hangi bilim dallarının gelişmesini sağlamıştır?
Özellikle astronomi ve matematik alanlarının gelişmesini sağlamıştır.
Nizamiye Medreselerinin kurulması Türk-İslam eğitim anlayışında hangi değişimi göstermektedir?
Nizamiye Medreseleri ile eğitim belirli bir program ve düzen içinde yürütülmeye başlanmıştır. Bu durum, eğitimin kurumsallaştığını ve devlet denetiminde sistemli hâle geldiğini göstermektedir.
Mevlana, Hacı Bektaş Veli ve Yunus Emre gibi mutasavvıfların Anadolu halkı üzerindeki etkisini değerlendiriniz.
Bu mutasavvıflar, sevgi, hoşgörü ve insan merkezli öğretileriyle toplumsal huzuru güçlendirmiştir. Özellikle siyasi ve ekonomik sıkıntıların yaşandığı dönemlerde halkın moral ve dayanma gücünü artırmışlardır.
Tezhip sanatı hakkında bilgi veriniz.
Tezhip sanatı, el yazması kitapların ve levhaların altın ve çeşitli renklerle süslenmesiyle ortaya çıkan bir bezeme sanatıdır. Daha çok Kur’an-ı Kerim, ilmî ve edebî eserlerde kullanılmıştır.
📘 2. ÜNİTE – BEYLİKTEN DEVLETE OSMANLI (1299–1453)
1. ve 2. KONU: Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu, Siyasi ve Askeri Gelişmeler
Soru 1️⃣ Halil İnalcık’ın Osmanlı Devleti’nin kuruluş tarihi ve süreciyle ilgili yaklaşımı neden önemlidir?
Halil İnalcık, Osmanlı Devleti’nin kuruluşunu yalnızca askerî veya dinî nedenlerle açıklamamış; siyasi, sosyal ve ekonomik şartların bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunmuştur. Bu nedenle kuruluş tarihini 1299 yerine, Osman Bey’in Bizans’a karşı kazandığı 1302 Bafeus (Koyunhisar) Savaşı ile başlatmıştır.
Soru 2️⃣ Osmanlı Devleti’nin kuruluşuna dair farklı görüşlerin ortaya çıkmasının temel nedeni nedir?
Osmanlı Devleti’nin ilk dönemlerine ait yeterli ve güvenilir yazılı kaynakların bulunmaması, tarihçilerin kuruluş sürecini farklı yorumlamalarına neden olmuştur. Bu durum menkıbelerin ve teorik yaklaşımların öne çıkmasına yol açmıştır.
Soru 3️⃣ Osman Bey’in fetih politikasında benimsediği “fetheden, fethettiği yerin sahibidir” anlayışıyla ulaşılmak istenen temel amaç nedir?
Fethedilen topraklarda kalıcı hâkimiyet kurmak ve bu bölgelerin Osmanlı yönetimine sürekli olarak bağlanmasını sağlamaktır.
Soru 4️⃣ Koyunhisar (Bafeus) Savaşı’nın Osmanlı tarihi açısından önemi nedir?
Osmanlı Beyliği’nin Bizans’a karşı kazandığı ilk büyük savaş olması bakımından önemlidir. Bu zafer, Osmanlıların bölgede siyasi güç olarak tanınmasını sağlamıştır.
Soru 5️⃣ Osmanlı Devleti’nin kısa sürede güçlü bir devlete dönüşmesinde etkili olan iki temel faktörü yazınız.
Anadolu’da siyasi birliğin bulunmaması ve Bizans İmparatorluğu’nun zayıf durumda olması Osmanlı Devleti’nin hızla güçlenmesini sağlamıştır.
Soru 6️⃣ Karesioğulları Beyliği’nin Osmanlı Devleti’ne katılmasının Rumeli’ye geçiş açısından önemi nedir?
Osmanlı Devleti bu katılımla donanma sahibi olmuş ve deniz gücü kazanmıştır. Bu durum Rumeli’ye geçişi kolaylaştırmıştır.
Soru 7️⃣ Edirne’nin fethedilerek başkent yapılmasının Osmanlı Devleti açısından önemi nedir?
Edirne, Bizans’ın Balkan devletleriyle olan bağlantısını kesen stratejik bir konumda yer almıştır. Bu özelliği sayesinde Osmanlıların Balkanlardaki ilerleyişini kolaylaştırmıştır.
Soru 8️⃣ Yıldırım Bayezid’in İstanbul’u kuşatırken Anadolu Hisarı’nı yaptırmasının amacı nedir?
İstanbul’a Karadeniz üzerinden gelebilecek yardımları engellemek ve Boğaz üzerindeki denetimi sağlamak amacıyla yaptırmıştır.
Soru 9️⃣ Niğbolu Savaşı’nın Osmanlı Devleti açısından en önemli sonuçlarından biri nedir?
Bulgaristan tamamen Osmanlı topraklarına katılmış ve Osmanlı Devleti’nin İslam dünyasındaki saygınlığı artmıştır.
Soru 🔟 Ankara Savaşı’nın Osmanlı Devleti’nin siyasi yapısı üzerindeki en önemli etkisi nedir?
Anadolu Türk siyasi birliği bozulmuş ve Osmanlı Devleti Fetret Devri’ne girmiştir.
Soru 1️⃣1️⃣ Edirne-Segedin Antlaşması’nın Osmanlı Devleti açısından siyasi önemi nedir?
Osmanlı Devleti Balkanlarda geçici bir barış ortamı sağlayarak dikkatini Anadolu’daki iç sorunlara ve Karamanoğulları tehlikesine yöneltebilmiştir.
Soru 1️⃣2️⃣ Avrupalı devletlerin Varna Savaşı’nı başlatmasında Osmanlı tahtındaki durum neden etkili olmuştur?
Osmanlı tahtına çocuk yaşta bir padişahın geçmesi, Avrupalı devletlerin Osmanlıyı zayıf görmesine neden olmuştur. Bu durum Edirne-Segedin Antlaşması’nın bozulmasına ve Haçlı ordusunun kurulmasına yol açmıştır.
Soru 1️⃣3️⃣ Fetret Devri’nde Osmanlı Devleti’nin Balkanlarda büyük toprak kaybı yaşamamasının temel nedeni nedir?
Balkanlarda daha önce başarıyla uygulanan iskan ve istimalet politikaları sayesinde Osmanlı hâkimiyeti korunmuştur.
Soru 1️⃣4️⃣ Çelebi Mehmet’in Osmanlı tarihinde “ikinci kurucu” olarak kabul edilmesinin nedeni nedir?
Fetret Devri’ni sona erdirerek merkezî otoriteyi yeniden sağlaması ve Osmanlı Devleti’ni dağılmaktan kurtarmasıdır.
✔ 2025-2026 10.Sınıf Tarih Dersi 1.dönem, 2.Sınav Hazırlık Soru ve Cevapları PDF İNDİR
Sizin Görüşünüz Bizim İçin Değerli!