KPSS • AGS • YKS TARİH

Kurtuluş Savaşı Batı Cephesi Savaşları: Kronoloji ve KPSS Soru Analizi

Batı Cephesi savaşları KPSS'de kronoloji sıralaması, her savaşın sonuçları ve diplomatik yansımaları açısından sıkça sorulmaktadır. I. İnönü'den Büyük Taarruz'a uzanan sürecin tamamını ÖSYM soru mantığıyla öğren; hangi savaş neyin kapısını açtı, kalıcı öğren.

✓ Tam Savaş Kronolojisi ✓ Her Savaşın Sonucu ✓ Diplomatik Yansımalar ✓ 5 Test Sorusu

🎯 ÖSYM'nin Bu Konuda Önemsediği Noktalar

01

I. İnönü — İlk Düzenli Ordu Zaferi

6-10 Ocak 1921. Düzenli ordunun kazandığı ilk zaferdir. Yunanlıları durduran bu galibiyet Londra Konferansı'nın toplanmasını sağladı. ÖSYM "ilk düzenli ordu zaferi" ifadesini doğrudan sorar.

02

I. İnönü Sonrası — Londra Konferansı

I. İnönü zaferinin ardından İtilaf devletleri Türkiye'yi Londra Konferansı'na davet etti (Şubat-Mart 1921). Bu davet, Ankara hükümetinin uluslararası alanda fiilen tanınmasının ilk adımıdır.

03

II. İnönü — Fransız ve İtalyan Çekilmesi

23 Mart – 1 Nisan 1921. II. İnönü galibiyetinin ardından Fransa ve İtalya Anadolu'daki kuvvetlerini çekmeye başladı. Bu diplomatik sonuç ÖSYM'nin en çok sorduğu II. İnönü çıkarımıdır.

04

Kütahya-Eskişehir — Ağır Yenilgi

Temmuz 1921. Türk kuvvetleri Yunan saldırısı karşısında ağır kayıplar vererek Sakarya'nın doğusuna çekilmek zorunda kaldı. TBMM büyük bunalıma girdi; Mustafa Kemal başkomutan yapıldı.

05

Başkomutanlık Yasası

Kütahya-Eskişehir yenilgisinin ardından TBMM, Mustafa Kemal'e 3 aylık (sonra uzatılan) olağanüstü başkomutanlık yetkisi verdi. Bu yetki Sakarya zaferinin örgütlenmesini mümkün kıldı.

06

Tekâlif-i Milliye — Sakarya Öncesi

Temmuz 1921'de yayımlanan 10 emirle halktan zorunlu katkı toplandı. Sakarya Meydan Muharebesi'nden önce orduyu donatan bu emirler ÖSYM'de "hangi savaştan önce?" sorusunun konusudur.

07

Sakarya — En Uzun Meydan Muharebesi

23 Ağustos – 13 Eylül 1921. 21 gün 21 gece süren bu muharebe Türk tarihinin en uzun meydan savaşıdır. Yunanlılar Sakarya'yı geçemeden geri çekildi; savaşın dengesi değişti.

08

Sakarya Sonrası — Gazi Unvanı

Sakarya zaferinin ardından TBMM, Mustafa Kemal'e "Gazi" unvanını ve Mareşallik rütbesini verdi. Bu unvan KPSS'de "hangi savaştan sonra?" sorusuyla ölçülür. Büyük Taarruz ile karıştırılır.

09

Sakarya Sonrası — Kars ve Ankara Antlaşmaları

Sakarya zaferinin ardından Fransa ile Ankara Antlaşması (Ekim 1921) imzalandı; Fransa Anadolu'dan çekildi. Doğu'da ise Kars Antlaşması (1921) ile sınır belirlendi.

10

Büyük Taarruz — Kesin Zafer

26 Ağustos – 9 Eylül 1922. Türk kuvvetlerinin genel taarruzu; Yunan ordusu büyük çöküşe uğradı. 9 Eylül'de İzmir'in kurtuluşuyla Batı Cephesi'ndeki muharebe sona erdi.

11

Başkomutan Meydan Muharebesi

26-30 Ağustos 1922. Büyük Taarruz içindeki bu muharebe, Yunan kuvvetlerinin çekirdeğini imha etti. Mustafa Kemal'in bizzat yönettiği bu savaş askeri açıdan en kritik muharebedir.

12

Mudanya Ateşkesi — Savaşın Sonu

11 Ekim 1922. Büyük Taarruz'un ardından İtilaf devletleri ateşkes talep etti. Mudanya Ateşkesi ile Doğu Trakya ve İstanbul savaşsız alındı. Lozan'ın diplomatik zeminini hazırladı.

13

Sakarya ve Büyük Taarruz Farkı

Sakarya savunma muharebesidir; Yunan ilerleyişi durduruldu. Büyük Taarruz ise taarruz harekâtıdır; Türk ordusu saldırıya geçti. ÖSYM bu farkı "savunma-taarruz" sorusuyla ölçer.

14

I. ve II. İnönü Farkı

I. İnönü → Londra Konferansı toplantı kararı. II. İnönü → Fransa ve İtalya'nın Anadolu'dan çekilme kararı. ÖSYM her iki savaşın diplomatik sonuçlarını karıştırarak soru üretir.

15

Savaş Sırası — Kronoloji Özeti

I. İnönü (Ocak 1921) → II. İnönü (Mart 1921) → Kütahya-Eskişehir (Temmuz 1921) → Sakarya (Ağustos-Eylül 1921) → Büyük Taarruz (Ağustos 1922) → Mudanya (Ekim 1922). Bu sıra ÖSYM'nin kronoloji sorularının temelidir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

❌

Sık Yapılan Hata — Gazi Unvanını Büyük Taarruz'a Bağlamak "Gazi" unvanı Büyük Taarruz'dan sonra değil, Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra verildi (Eylül 1921). Büyük Taarruz 1922'dedir. ÖSYM "hangi savaştan sonra Gazi unvanı verildi?" sorusunu her yıl sorar; doğru cevap Sakarya'dır.

⚡

Karıştırılan Bilgi — I. İnönü ve II. İnönü Sonuçları I. İnönü → Londra Konferansı'nın toplanması (İtilaf devletleri Türkiye'yi masaya davet etti). II. İnönü → Fransa ve İtalya'nın Anadolu'yu terk etmeye başlaması. Bu iki farklı diplomatik sonuç ÖSYM'nin "hangi savaşın ardından?" sorusunda karıştırılır.

📌

ÖSYM'nin Favori Sorusu — Sakarya'nın Önemi Klasik kurgu: "Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasının aşağıdaki sonuçlarından hangisi yanlıştır?" Şıklara Gazi unvanı, Ankara Antlaşması ve Fransa'nın çekilmesi konulur. Fransa'nın çekilmesi II. İnönü sonrasıdır — bu şık yanlış olan şıktır. ÖSYM bu karıştırmayı kasıtlı kullanır.

✅

Püf Nokta — Her Savaşa Bir Sonuç Bağla I. İnönü = Londra. II. İnönü = Fransa-İtalya çekilir. Kütahya-Eskişehir = Başkomutanlık Kanunu + Tekâlif-i Milliye. Sakarya = Gazi unvanı + Ankara Antlaşması. Büyük Taarruz = İzmir + Mudanya. Her savaşı bir sonuçla eşleştir; ÖSYM'deki soruların tamamı bu eşleştirmelerden çıkar.

🕐 Batı Cephesi Tam Kronolojisi

6–10 Ocak 1921

I. İnönü Muharebesi

Düzenli ordunun ilk zaferidir. İsmet Paşa komutasındaki kuvvetler Yunan taarruzunu püskürttü. Savunma başarısı uluslararası alanda yankı uyandırdı.

📌 İlk düzenli ordu zaferi ✓ Londra Konferansı toplandı

Şubat–Mart 1921

Londra Konferansı

İtilaf devletleri hem İstanbul hükümeti hem Ankara hükümetini davet etti. Ankara'nın ayrı davet edilmesi fiili tanımanın ilk adımıdır. Konferanstan somut sonuç çıkmadı.

📌 Ankara'nın fiilen tanınması anlamında önemli

23 Mart – 1 Nisan 1921

II. İnönü Muharebesi

Yunan kuvvetlerinin ikinci büyük taarruzunu İsmet Paşa yine geri püskürttü. Bu zafer İtilaf devletlerinin tutumunu değiştirdi; Fransa ve İtalya Anadolu'dan çekilme kararı aldı.

📌 Fransa ve İtalya çekildi ✓ Diplomatik denge değişti

Temmuz 1921

Kütahya-Eskişehir Muharebeleri

Büyük Yunan taarruzu karşısında Türk kuvvetleri ağır kayıplar vererek Sakarya'nın doğusuna çekilmek zorunda kaldı. TBMM büyük panik yaşadı; olağanüstü tedbirler gündeme geldi.

📌 Yenilgi → Başkomutanlık Kanunu + Tekâlif-i Milliye

Temmuz 1921

Tekâlif-i Milliye Emirleri

TBMM 10 emirle halktan zorunlu katkı topladı: erzak, hayvan, silah ve giysi. Ordu bu kaynakla yeniden donatıldı. Sakarya Muharebesi'nden önce yayımlandı.

📌 Sakarya'dan ÖNCE — Büyük Taarruz'dan değil

23 Ağustos – 13 Eylül 1921

Sakarya Meydan Muharebesi

21 gün 21 gece süren Türk tarihinin en uzun meydan savaşı. Mustafa Kemal başkomutan sıfatıyla cepheyi bizzat yönetti. Yunan kuvvetleri Sakarya'yı geçemedi; büyük yıpranmayla geri çekildi.

📌 En uzun meydan muharebesi — Gazi unvanı verildi ✓ Ankara Antlaşması (Ekim 1921)

20 Ekim 1921

Ankara Antlaşması (Fransa ile)

Sakarya zaferinin ardından Fransa ile imzalanan bu antlaşmayla Fransa Anadolu'dan çekildi. Hatay (İskenderun Sancağı) Fransa'nın mandasındaki Suriye'ye bırakıldı. İtilaf cephesi çatladı.

📌 Hatay bu antlaşmayla Suriye'ye bırakıldı

26 Ağustos – 9 Eylül 1922

Büyük Taarruz ve Başkomutan Meydan Muharebesi

Türk ordusunun genel taarruzu. 26-30 Ağustos'ta Başkomutan Meydan Muharebesi'nde Yunan ordusu çekirdeği imha edildi. 9 Eylül'de İzmir kurtarıldı; Batı Cephesi'ndeki savaş fiilen sona erdi.

📌 Taarruz muharebesi — Sakarya savunmaydı ✓ İzmir'in kurtuluşu — 9 Eylül 1922

11 Ekim 1922

Mudanya Ateşkes Antlaşması

Büyük Taarruz'un ardından İtilaf devletleri ateşkes talep etti. Mudanya ile Doğu Trakya ve İstanbul savaşsız alındı. Bu antlaşma Lozan Barış Konferansı'nın diplomatik zeminini hazırladı.

📌 Ateşkes antlaşması — barış antlaşması değil ✓ Doğu Trakya ve İstanbul geri alındı

🧪 Kendini Test Et

KPSS Tarzı Mini Test — Batı Cephesi Savaşları

Soru 1 / 5

SORU 1

Mustafa Kemal'e "Gazi" unvanı ve Mareşallik rütbesi hangi savaşın ardından verilmiştir?

---

✅ Doğru cevap: C) Sakarya Meydan Muharebesi — Eylül 1921'de kazanılan Sakarya zaferinin ardından TBMM, Mustafa Kemal'e Gazi unvanını ve Mareşallik rütbesini verdi. Büyük Taarruz 1922'dedir; bu iki savaşın karıştırılması ÖSYM'nin en sık kullandığı çeldiricidir.

SORU 2

I. İnönü Muharebesi'nin kazanılmasının doğrudan diplomatik sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

---

✅ Doğru cevap: B) — I. İnönü'nün ardından İtilaf devletleri Londra Konferansı'nı topladı ve hem İstanbul hem Ankara hükümetini davet etti. Fransa'nın çekilmesi II. İnönü'nün sonucudur; Ankara Antlaşması Sakarya'nın sonucudur. Bu üç savaşın üç farklı diplomatik sonucunu karıştırma.

SORU 3

Tekâlif-i Milliye emirleri hangi savaştan önce yayımlanmıştır?

---

✅ Doğru cevap: D) Sakarya Meydan Muharebesi — Tekâlif-i Milliye emirleri Temmuz 1921'de, Kütahya-Eskişehir yenilgisinin hemen ardından yayımlandı. Sakarya Muharebesi ise Ağustos 1921'de başladı. Emirler Sakarya'dan önce ordunun yeniden donatılması amacıyla çıkarıldı.

SORU 4

Sakarya Meydan Muharebesi ile Büyük Taarruz arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

---

✅ Doğru cevap: C) — Sakarya'da Türk ordusu savunma pozisyonundaydı; Yunan taarruzunu durdurdu. Büyük Taarruz'da ise Türk ordusu saldırıya geçti ve Yunan ordusunu çökertti. Bu savunma-taarruz farkı ÖSYM'nin "iki savaş arasındaki temel fark" sorularının özüdür.

SORU 5

Aşağıdaki gelişmelerin kronolojik sıralaması hangisinde doğru verilmiştir?

---

✅ Doğru cevap: C) — Doğru kronoloji: I. İnönü (Ocak 1921) → II. İnönü (Mart 1921) → Kütahya-Eskişehir (Temmuz 1921) → Sakarya (Ağustos-Eylül 1921) → Büyük Taarruz (Ağustos-Eylül 1922) → Mudanya (Ekim 1922). ÖSYM bu sırayı hem doğru hem yanlış seçeneklerle karıştırarak sorar.

0/5

📚 Çalışmaya Devam Et

🧭 Online Test + PDFTarih Soru Bankası 🎓 Tüm DönemlerKonu Özetleri ⚡ Hızlı TekrarTarih Hap Bilgileri ✏️ Kişisel TestKendi Testini Oluştur

🔗 Bu Konuyla İlgili Yayınlar

• → I. TBMM Özellikleri ve Çıkarılan Kanunlar KPSS
• → Tekâlif-i Milliye Emirleri: Hangi Savaştan Önce? KPSS
• → Kuvay-ı Milliye ve Düzenli Orduya Geçiş Nedenleri KPSS

MŞ · Tarih Öğretmeni
İçerik KPSS, YKS ve AGS tarih konuları dikkate alınarak hazırlanmış ve düzenli olarak güncellenmektedir. Eksik gördüğünüz bir nokta varsa yorum bırakabilirsiniz.