KPSS • YKS • AGS TARİH • OSMANLI DİPLOMASİSİ

ÖSYM’nin En Çok Sorduğu Osmanlı Antlaşmaları ve Maddeleri

Amasya'dan Sevr'e, Zitvatorok'tan Küçük Kaynarca'ya kadar ÖSYM'nin her yıl soru bankalarında ve sınavlarda kullandığı kritik antlaşmaları ve gizli maddelerini öğrenin.

✓ Ferhat Paşa & Kasr-ı Şirin✓ Küçük Kaynarca & Berlin✓ Antlaşma Maddeleri✓ 5 Soru & Çözüm

🎯 ÖSYM'nin Bu Konuda Önemsediği Noktalar

01

Amasya Antlaşması (1555)

İran (Safeviler) ile imzalanan ilk resmi antlaşmadır. Doğu sınırlarının çizilmesinde ilk hukuki adımdır.

02

Ferhat Paşa Antlaşması (1590)

Osmanlı Devleti bu antlaşma ile Doğuda en geniş sınırlarına ulaşmıştır (Tebriz, Karabağ alındı).

03

Nasuh Paşa Antlaşması (1612)

Osmanlı Ferhat Paşa ile aldığı yerleri geri vermiş, Safeviler her yıl ipek tazminatı vermeyi kabul etmiştir.

04

Kasr-ı Şirin Antlaşması (1639)

Bugünkü Türkiye - İran sınırının büyük ölçüde çizildiği antlaşmadır. Zağros Dağları sınır kabul edilmiştir.

05

Bucaş Antlaşması (1672)

Osmanlı Devleti'nin Batıda en geniş sınırlarına ulaştığı antlaşmadır (Polonya/Pristina/Podolya alınmıştır).

06

Zitvatorok Antlaşması (1606)

Avusturya kralı protokolde Osmanlı Padişahına denk sayıldı. Osmanlı'nın Mütekabiliyet (mükareret) diplomatik üstünlüğü bitti.

07

Bahçesaray (Çehrin) Antlaşması (1681)

Osmanlı Devleti ile Rusya arasında imzalanan ilk resmi antlaşmadır.

08

Karlofça Antlaşması (1699)

Osmanlı Batı'da ilk kez büyük çapta toprak kaybetti. İngiltere ve Hollanda arabuluculuk yaptı.

09

Prut Antlaşması (1711)

Azak Kalesi geri alındı. Osmanlı'da 'Karlofça ile kaybedilen yerleri geri alma ümidi' doğdu.

10

Pasarofça Antlaşması (1718)

Geri alma ümidi bitti, elde kalanları koruma politikası başladı. Lale Devri ve Batılılaşma süreci başladı.

11

Belgrat Antlaşması (1739)

Osmanlı'nın 18. yüzyılda imzaladığı son kazançlı (karlı) antlaşmadır. Karadeniz'in Türk gölü olduğu son kez onaylandı.

12

Küçük Kaynarca Antlaşması (1774)

Kırım bağımsız oldu. Rusya'ya kapitülasyon, Karadeniz'de donanma bulundurma ve Ortodoksları koruma hakkı verildi.

13

Aynalıkavak Tenkihnamesi (1779)

Rus yanlısı Şahin Giray'ın Kırım Hanlığı onaylandı. Kırım'ın Rusya'ya ilhakına giden yol açıldı.

14

Yaş Antlaşması (1792)

Kırım'ın Rusya'ya ait olduğu resmen kabul edildi. Osmanlı Gerileme Dönemi bitti, Dağılma Dönemi başladı.

15

Hünkar İskelesi Antlaşması (1833)

Rusya ile imzalandı. Osmanlı Boğazlar üzerindeki mutlak egemenlik hakkını tek başına son kez kullandı; Boğazlar Sorunu doğdu.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

❌

❌ En Çok Yapılan Hata — Doğuda ve Batıda En Geniş Sınır Antlaşmaları Doğuda en geniş sınırlar = 1590 Ferhat Paşa Antlaşması. Batıda en geniş sınırlar = 1672 Bucaş Antlaşması. Bu ikisi sürekli birbiriyle karıştırılır.

⚡

⚡ Karıştırılan Bilgi — İstanbul Antlaşması (1533) ve Zitvatorok (1606) 1533 İstanbul Antlaşması ile Avusturya arşidükü Osmanlı sadrazamına denkti (diplomatik üstünlük). 1606 Zitvatorok ile Avusturya kralı Osmanlı padişahına denk sayıldı (mütekabiliyet).

📌

📌 ÖSYM'nin Sık Sorduğu Boğazlar Detayı 1833 Hünkar İskelesi ile Boğazlar Sorunu başladı. 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar ilk kez uluslararası bir statü kazandı.

✅

✅ Püf Nokta — Kırım'ın Elden Çıkış Aşamaları KODLAMA Kırım 3 aşamada kaybedildi: 1. Kaynarca (1774 - Bağımsız), 2. Aynalıkavak (1779 - Rus etkisi), 3. Yaş (1792 - Rusya'ya ilhak). Kodlama: K-A-Y (KAY).

📊 Konu Özet ve Karşılaştırma Tablosu

Antlaşma Kodu / Adı	Tarih & Taraf	ÖSYM İçin Kritik Önemi ve Maddesi
Amasya Antlaşması	1555 - İran	İran ile imzalanan İLK resmi antlaşmadır.
Ferhat Paşa Antlaşması	1590 - İran	Doğuda EN GENİŞ sınırlara ulaşıldı.
Kasr-ı Şirin Antlaşması	1639 - İran	Bugünkü Türkiye-İran sınırı büyük ölçüde çizildi.
Bucaş Antlaşması	1672 - Lehistan	Batıda EN GENİŞ sınırlara ulaşıldı.
Küçük Kaynarca	1774 - Rusya	Kırım bağımsız oldu, ilk kez savaş tazminatı ödendi.
Berlin Antlaşması	1878 - Batılılar	Sırbistan, Karadağ, Romanya bağımsız oldu; Ermeni sorunu doğdu.

⚠️ Not: Antlaşmaların sadece isimlerini değil, 'İlki', 'En Geniş Sınırı' ve 'Dönüm Noktalarını' bilmek KPSS'de soru yaptırır.

🕐 Konu Süreç ve Gelişim Kronolojisi

1533

İstanbul Antlaşması (İbrahim Paşa)

Avusturya arşidükü protokolde Osmanlı sadrazamına eşit sayıldı. Diplomatik üstünlük kuruldu.

📌 Sadrazam = Arşidük ✓ Üstünlük Osmanlı'da

1590

Ferhat Paşa Antlaşması

İran ile yapıldı. Hazar Denizi'ne ulaşıldı.

📌 Doğuda En Geniş Sınır ✓ Doğu sınırları genişledi

1606

Zitvatorok Antlaşması

Avusturya kralı Osmanlı padişahına eşit sayıldı. Sezar unvanı tanındı.

📌 Mütekabiliyet İlkesi ✓ Diplomatik üstünlük bitti

1639

Kasr-ı Şirin Antlaşması

İran ile yapıldı. Bağdat Osmanlı'da kaldı, Zağros Dağları sınır oldu.

📌 İran Sınırı Çizildi ✓ Günümüz sınırı oluştu

1672

Bucaş Antlaşması

Lehistan'dan Podolya ve Kamaniçe alındı.

📌 Batıda En Geniş Sınır ✓ Son toprak kazancı

1774

Küçük Kaynarca Antlaşması

Kırım bağımsız oldu, Rusya'ya kapitülasyon verildi.

📌 Ağır Şartlı Antlaşma ✓ Kırım kaybedildi

1833

Hünkar İskelesi Antlaşması

Osmanlı Rusya ile ittifak yaptı. Boğazlar kapandı.

📌 Boğazlar Sorunu Doğdu ✓ Egemenlik son kez tek başına kullanıldı

1878

Berlin Antlaşması

Sırbistan, Karadağ, Romanya bağımsız oldu. Kars, Ardahan, Batum verilmiştir.

📌 Dağılma Dönemi Hızlandı ✓ Ermeni Meselesi başladı

🧪 Kendini Test Et

KPSS Tarzı Mini Test — ÖSYM’nin En Çok Sorduğu Osmanlı Antlaşmaları ve Maddeleri

Soru 1 / 5

SORU 1

Osmanlı Devleti'nin Batı'da en geniş sınırlara ulaştığı ve Podolya bölgesini ele geçirdiği antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

---

✅ Doğru cevap: B) Bucaş Antlaşması — 1672 Bucaş Antlaşması ile Lehistan'dan Podolya alınmış ve Osmanlı Batı'da en geniş sınırlarına ulaşmıştır.

SORU 2

Osmanlı Padişahı ile Avusturya Arşidükü'nün protokol bakımından birbirine eşit sayıldığı (mütekabiliyet) ve Osmanlı'nın 1533 İstanbul Antlaşması ile sağladığı üstünlüğü kaybettiği antlaşma hangisidir?

---

✅ Doğru cevap: A) Zitvatorok Antlaşması — 1606 Zitvatorok Antlaşması ile Avusturya kralı 'Sezar' unvanıyla protokolde Osmanlı Padişahına eşit kabul edilmiştir.

SORU 3

Osmanlı Devleti'nin Kırım'ı aşamalar halinde kaybetme sürecinde etkili olan antlaşmaların kronolojik sırası aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

---

✅ Doğru cevap: A) Küçük Kaynarca (1774) — Aynalıkavak (1779) — Yaş (1792) (KODLAMA: K-A-Y).

SORU 4

Osmanlı Devleti ile İran (Safeviler) arasında günümüz Türkiye - İran sınırının büyük ölçüde çizilmesini sağlayan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

---

✅ Doğru cevap: D) Kasr-ı Şirin Antlaşması — 1639 Kasr-ı Şirin Antlaşması ile Zağros Dağları sınır kabul edilmiş ve bugünkü sınır büyük ölçüde belirlenmiştir.

SORU 5

Osmanlı Devleti'nin Boğazlar üzerindeki egemenlik hakkını tek başına son kez kullandığı ve Boğazlar Sorununun ortaya çıkmasına zemin hazırlayan antlaşma hangisidir?

---

✅ Doğru cevap: B) Hünkar İskelesi Antlaşması — 1833 Hünkar İskelesi Antlaşması ile Osmanlı mutlak mutlak egemenlik hakkını tek başına son kez kullanmıştır.

0/5

📚 Çalışmaya Devam Et

🧭 Online Test + PDFTarih Soru Bankası 🎓 Tüm DönemlerKonu Özetleri ⚡ Hızlı TekrarTarih Hap Bilgileri ✏️ Kişisel TestKendi Testini Oluştur

🔗 Bu Konuyla İlgili Yayınlar

• → Osmanlı Siyasi Tarihi Kronolojisi: Savaşlar, Antlaşmalar ve Önemli Olaylar
• → ÖSYM’nin En Çok Sorduğu Osmanlı Antlaşmaları ve KPSS İçin Önemleri
• → Yüzyıllara Göre Osmanlı Islahatçıları ve Yaptıkları Yenilikler
• → KPSS’de En Çok Karıştırılan Tarih Terimleri ve Kısa Açıklamaları
• → Osmanlı’da Taşra Yönetimi ve Ekonomi Kavramları: KPSS Ders Notu
• → Osmanlı’da Veraset Sistemi ve Ekber-Erşed Usulü
• → Anadolu Türk Siyasi Birliğinin Sağlanması: Süreç ve Önemli Gelişmeler
• → Osmanlı’da Demokratikleşme Adımları: Sened-i İttifak’tan Meşrutiyet’e
• → KPSS ve ÖSYM’de En Çok Sorulan Osmanlı Padişahları

MŞ · Tarih Öğretmeni
İçerik KPSS, YKS ve AGS tarih müfredatı dikkate alınarak titizlikle hazırlanmış ve güncellenmiştir. Sorularınız veya yorumlarınız için mesaj bırakabilirsiniz.