KPSS • YKS • AGS TARİH • OSMANLI SİYASİ TARİHİ

Osmanlı Siyasi Tarihi Kronolojisi (Kuruluş - Dağılma Özet Not)

Osmanlı Devleti'nin Kuruluş döneminden Dağılma dönemine kadar tüm siyasi gelişmeleri, beyin yakan kronoloji sorularını ve ÖSYM'nin sıkça sorduğu dönüm noktalarını tek sayfada detaylıca inceleyin.

✓ Kuruluş - Dağılma✓ Dönüm Noktaları✓ Tam Kronoloji✓ 5 Soru & Çözüm

🎯 ÖSYM'nin Bu Konuda Önemsediği Noktalar

01

Kuruluş Dönemi (1299-1453) Mantığı

Osmanlı Devleti'nin Beylikten Devlete geçiş sürecidir. Gaza ve cihat anlayışı, iskan ve istimalet politikaları sayesinde Balkanlar'da kalıcılık sağlanmıştır.

02

Koyunhisar ve Sırpsındığı Savaşları

1302 Koyunhisar (Bafeus) Bizans ile yapılan ilk savaş; 1364 Sırpsındığı ise Haçlılar ile yapılan ilk savaştır. ÖSYM bu iki 'ilk' savaş farkını çok sever.

03

Ankara Savaşı (1402) ve Fetret Devri

Yıldırım Bayezid ile Timur arasındaki savaş sonucu Osmanlı Fetret Devri'ne (1402-1413) girdi. Çelebi Mehmet devleti toparlayarak 'İkinci Kurucu' unvanını aldı.

04

Yükselme Dönemi (1453-1579) Ana Vizyonu

İstanbul'un fethiyle başlayan süreçte Osmanlı dünya gücü haline geldi. İki deniz (Karadeniz-Akdeniz) ve iki kıta hakimiyeti tamamlandı.

05

Yavuz'un Doğu Siyaseti (1512-1520)

Çaldıran (1514), Turnadağ (1515) ve Mısır Seferleri (1516 Ridaniye, 1517 Mercidabık) ile Dulkadiroğulları son buldu, Halifelik Osmanlı'ya geçti.

06

Preveze Deniz Zaferi (1538)

Barbaros Hayreddin Paşa liderliğindeki Osmanlı donanması Haçlı donanmasını mağlup ederek Akdeniz'i bir 'Türk Gölü' haline getirdi.

07

Duraklama Dönemi (1579-1699) Nedenleri

Merkezi yönetimin bozulması, tımar sisteminin çökmesi, ilmiye sınıfının bozulması (beşik ulemalığı) ve coğrafi keşifler ana etkenlerdir.

08

Haçova Meydan Muharebesi (1596)

III. Mehmed döneminde Avusturya'ya karşı kazanılan büyük zaferdir. Eğri, Kanije ve Estergon kaleleri bu dönemde alındı.

09

Zitvatorok Antlaşması (1606)

Avusturya arşidükü protokolde Osmanlı padişahına denk sayıldı. Osmanlı'nın Kanuni döneminde Zitvatorok öncesi sağladığı mütekabiliyet üstünlüğü bitti.

10

Karlofça Antlaşması (1699) Dönüm Noktası

Osmanlı Devleti Batı'da ilk kez büyük çapta toprak kaybetti. Duraklama dönemi bitti, Gerileme dönemi başladı. Batı'nın üstünlüğü kabul edildi.

11

Gerileme Dönemi (1699-1792) Savunma Stratejisi

Osmanlı bu dönemde önce Karlofça ile kaybettiği toprakları geri almaya çalışmış, başaramayınca mevcut toprakları koruma (denge) politikasına geçmiştir.

12

Küçük Kaynarca Antlaşması (1774)

Kırım bağımsız oldu (ilk defa halkı Müslüman toprak kaybı). Rusya'ya kapitülasyon ve Ortodoksları koruma hakkı verildi. Osmanlı ilk kez savaş tazminatı ödedi.

13

Dağılma Dönemi (1792-1922) Denge Politikası

1792 Yaş Antlaşması ile başlayan dönemde Osmanlı, büyük devletler arasındaki çıkar çatışmalarından yararlanarak varlığını sürdürmeyi amaçladı.

14

93 Harbi ve Berlin Antlaşması (1878)

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrası Sırbistan, Karadağ ve Romanya bağımsız oldu. Ermeni sorunu ilk kez uluslararası alana taşındı.

15

Trablusgarp ve Balkan Savaşları (1911-1913)

Osmanlı Kuzey Afrika'daki son toprağını kaybetti (Uşı Antlaşması). Balkan Savaşları sonrası Ege adaları ve Batı Trakya kaybedildi, kitlesel göçler başladı.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

❌

❌ Sık Yapılan Hata — Sırpsındığı ile Koyunhisar Savaşını Karıştırmak Bizans ile yapılan ilk savaş 1302 Koyunhisar (Bafeus); Haçlılar ile yapılan ilk savaş 1364 Sırpsındığı Savaşı'dır. Sınavda şıklara ikisi de konulur.

⚡

⚡ Karıştırılan Bilgi — Karlofça ve Yaş Antlaşmaları Dönem Sınırları 1699 Karlofça ile Duraklama biter, Gerileme başlar. 1792 Yaş Antlaşması ile Kırım'ın Rusya'ya ait olduğu kabul edilir; Gerileme biter, Dağılma dönemi başlar.

📌

📌 ÖSYM'nin Favori Soru Tipi — Halifeliğin Osmanlı'ya Geçişi Halifelik 1517 Ridaniye Savaşı sonrasında Mısır Seferi ile Osmanlı'ya geçmiştir. Yavuz Sultan Selim ilk Osmanlı halifesidir.

✅

✅ Püf Nokta — Siyasi Tarih Dönemleme Formülü Kuruluş (1299-1453 İstanbul'un Fethi) → Yükselme (1453-1579 Sokullu'nun Ölümü) → Duraklama (1579-1699 Karlofça) → Gerileme (1699-1792 Yaş) → Dağılma (1792-1922).

📊 Konu Özet ve Karşılaştırma Tablosu

Dönem	Sınır Olayları (Başlangıç - Bitiş)	Temel Strateji / Özellik
Kuruluş Dönemi	1299 (Aşiret'ten Beyliğe) - 1453 (İstanbul'un Fethi)	Gaza, İskan, İstimalet, Balkanlar'da Genişleme
Yükselme Dönemi	1453 (İstanbul'un Fethi) - 1579 (Sokullu'nun Ölümü)	Cihan Hakimiyeti, Akdeniz ve Karadeniz Deniz Hakimiyeti
Duraklama Dönemi	1579 (Sokullu'nun Ölümü) - 1699 (Karlofça Antlaşması)	Mevcut Sınırları Koruma, İç İsyanlar, Celali İsyanları
Gerileme Dönemi	1699 (Karlofça Antlaşması) - 1792 (Yaş Antlaşması)	Kaybedilen Yerleri Geri Alma → Batı'yı Örnek Alma
Dağılma Dönemi	1792 (Yaş Antlaşması) - 1922 (Saltanatın Kaldırılması)	Denge Politikası, Islahatlar, Anayasal Düzene Geçiş

⚠️ Not: ÖSYM özellikle geçiş antlaşmalarını (Karlofça, Yaş, Pasarofça, Küçük Kaynarca) dönem belirleyici olarak sorar.

🕐 Konu Süreç ve Gelişim Kronolojisi

1302

Koyunhisar (Bafeus) Savaşı

Osmanlı ile Bizans arasındaki ilk resmi savaştır. Halil İnalcık'a göre devletin gerçek kuruluş tarihidir.

📌 Bizans ile ilk savaş ✓ Osmanlı beylik statüsünü pekiştirdi

1364

Sırpsındığı Savaşı

I. Murat döneminde Haçlı ittifakına karşı kazanılan ilk zaferdir. Balkanlar'ın kapısı Türklere açıldı.

📌 Haçlılar ile ilk savaş ✓ Edirne başkent yapıldı

1402

Ankara Savaşı ve Fetret Devri

Yıldırım Bayezid ile Timur arasındaki savaş kaybedildi. 11 yıl süren şehzadeler mücadelesi (Fetret) başladı.

📌 Devlet yıkılma tehlikesi geçirdi ✓ Balkanlar'da iskan sayesinde toprak kaybı az oldu

1453

İstanbul'un Fethi

II. Mehmed İstanbul'u alarak Fatih unvanını kazandı. Orta Çağ kapandı, Yeni Çağ başladı.

📌 Yükselme Dönemi Başlangıcı ✓ İpek Yolu kontrolü Osmanlı'ya geçti

1517

Ridaniye Savaşı ve Mısır Seferi

Yavuz Sultan Selim Memlük Devleti'ni sıktı. Halifelik, Kutsal Emanetler ve Baharat Yolu Osmanlı'ya geçti.

📌 Halifelik Osmanlı'ya geçti ✓ Teokratik yapı güçlendi

1699

Karlofça Antlaşması

Kutsal İttifak devletlerine karşı kaybedilen savaş sonrası Batı'da ilk büyük çaplı toprak kaybı yaşandı.

📌 Duraklama bitti, Gerileme başladı ✓ Batı'nın askeri üstünlüğü kabul edildi

1774

Küçük Kaynarca Antlaşması

Rusya ile imzalandı. Kırım bağımsız oldu. Rusya Ortodoksları koruma bahanesiyle iç işlere müdahale hakkı kazandı.

📌 İlk Müslüman toprak kaybı ✓ Osmanlı ilk kez savaş tazminatı ödedi

1878

Berlin Antlaşması

93 Harbi sonrası imzalandı. Sırbistan, Karadağ, Romanya bağımsız oldu. Kars, Ardahan, Batum Rusya'ya bırakıldı.

📌 Ermeni Meselesi uluslararası oldu ✓ Balkanlar'da büyük toprak kaybı

🧪 Kendini Test Et

KPSS Tarzı Mini Test — Osmanlı Siyasi Tarihi Kronolojisi (Kuruluş - Dağılma Özet Not)

Soru 1 / 5

SORU 1

Osmanlı Devleti'nin Bizans ile yaptığı ilk savaş ve Haçlı ordusuyla yaptığı ilk savaş eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

---

✅ Doğru cevap: B) Koyunhisar — Sırpsındığı — Bizans ile yapılan ilk savaş 1302 Koyunhisar (Bafeus); Haçlı ittifakıyla yapılan ilk savaş ise 1364 Sırpsındığı Savaşı'dır.

SORU 2

Osmanlı Devleti'nin Batı'da ilk kez büyük çapta toprak kaybettiği ve Gerileme Dönemi'nin başlangıcı kabul edilen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

---

✅ Doğru cevap: C) Karlofça Antlaşması — 1699 Karlofça Antlaşması ile Osmanlı Batı'da büyük miktarda toprak kaybetmiş ve Gerileme Dönemi'ne girmiştir.

SORU 3

Aşağıdaki olaylardan hangisinin sonucunda Halifelik makamı Osmanlı hanedanına geçmiştir?

---

✅ Doğru cevap: C) Ridaniye Savaşı (1517) — Yavuz Sultan Selim'in Mısır Seferi kapsamındaki Ridaniye Savaşı ile Memlük Devleti yıkılmış, Halifelik Osmanlı'ya geçmiştir.

SORU 4

Osmanlı Devleti'nin Kırım'ın bağımsızlığını kabul ettiği ve ilk kez halkı Müslüman olan bir toprağını kaybettiği antlaşma hangisidir?

---

✅ Doğru cevap: C) Küçük Kaynarca Antlaşması — 1774 Küçük Kaynarca ile Kırım bağımsız olmuş, Osmanlı dini bakımdan Kırım halkının Halifeye bağlı kalması şartını koymuştur.

SORU 5

Osmanlı Devleti'nin 'Denge Politikası' izleyerek varlığını sürdürmeye çalıştığı ve Yaş Antlaşması ile başlayıp devletin yıkılışına kadar süren dönem aşağıdakilerden hangisidir?

---

✅ Doğru cevap: E) Dağılma Dönemi — 1792 Yaş Antlaşması ile Kırım'ın Rusya'ya aidiyeti kesinleşmiş ve Osmanlı Dağılma Dönemi'ne girerek Denge Politikası uygulamıştır.

0/5

📚 Çalışmaya Devam Et

🧭 Online Test + PDFTarih Soru Bankası 🎓 Tüm DönemlerKonu Özetleri ⚡ Hızlı TekrarTarih Hap Bilgileri ✏️ Kişisel TestKendi Testini Oluştur

🔗 Bu Konuyla İlgili Yayınlar

• → Osmanlı Siyasi Tarihi Kronolojisi: Savaşlar, Antlaşmalar ve Önemli Olaylar
• → ÖSYM’nin En Çok Sorduğu Osmanlı Antlaşmaları ve KPSS İçin Önemleri
• → Yüzyıllara Göre Osmanlı Islahatçıları ve Yaptıkları Yenilikler
• → KPSS’de En Çok Karıştırılan Tarih Terimleri ve Kısa Açıklamaları
• → Osmanlı’da Taşra Yönetimi ve Ekonomi Kavramları: KPSS Ders Notu
• → Osmanlı’da Veraset Sistemi ve Ekber-Erşed Usulü
• → Anadolu Türk Siyasi Birliğinin Sağlanması: Süreç ve Önemli Gelişmeler
• → Osmanlı’da Demokratikleşme Adımları: Sened-i İttifak’tan Meşrutiyet’e
• → KPSS ve ÖSYM’de En Çok Sorulan Osmanlı Padişahları

MŞ · Tarih Öğretmeni
İçerik KPSS, YKS ve AGS tarih müfredatı dikkate alınarak titizlikle hazırlanmış ve güncellenmiştir. Sorularınız veya yorumlarınız için mesaj bırakabilirsiniz.